Sarga 109
राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम् (The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana)
युद्धकाण्ड
இந்த சர்கத்தில் ஸ்ரீராமன்–ராவணன் இடையிலான பயங்கரத் த்வைரத யுத்தம் மேலும் உச்சத்துக்கு உயர்கிறது; அதன் தீவிரம் உலகத்திற்கே அச்சமூட்டுவதாக வர்ணிக்கப்படுகிறது. இரு சேனைகளும் தத்தம் போர்களைச் சிறிது நேரம் நிறுத்தி, ஆயுதங்களை உயர்த்தியபடி அசையாமல் நின்று, வியப்புடன் இந்தத் தீர்மானகரமான இரத-இரதப் போரைக் கண்டு நிற்கின்றன. கோபத்தில் கொதித்த ராவணன் ஸ்ரீராமனின் ரதத் த்வஜத்தை இலக்காகக் கொண்டு அம்புகளை விடுகிறான்; ஆனால் த்வஜம் துண்டாகாது—அம்புகள் ரதத்தைத் தொட்டு விழுகின்றன. அப்போது ஸ்ரீராமன் கட்டுப்பட்ட சினத்துடன் ராவணனின் த்வஜதண்டம்/கேதுவை அம்பால் வெட்டி வீழ்த்துகிறார்; தண்டம் தரையில் விழுந்ததும் ராவணனின் எரியும் ஆத்திரம் மேலும் பெருகுகிறது. பதிலடியாக ராவணன் அம்புமழை பொழிந்து, மாயையால் பெரும் ‘சஸ்த்ர-வர்ஷம்’ உருவாக்குகிறான்—கதைகள், இரும்புத் தண்டுகள், சக்கரங்கள், முத்கரங்கள், மலைச்சிகரங்கள், மரங்கள், திரிசூலங்கள், பரசுகள் முதலியவை. இருபுற அம்புகளால் வானம் வலைபோல் அடர்ந்து, இரண்டாம் வானம் போலத் தோன்றுகிறது; எந்த ஆயுதமும் வீணாகாது—இலக்கைத் தாக்கும் அல்லது நடுவே மோதித் தரையில் விழும். இவ்வாறு தாக்குதல்–பதில்தாக்குதலாகப் போர் தொடர, ஒருவரின் குதிரைகள்மீதும் மற்றொருவர் தாக்குகின்றனர். த்வஜம் வீழ்ந்த அவமானத்தால் ராவணனின் கோபம் உச்சமடைந்து, இந்தத் த்வைரத யுத்தம் சில நேரம் மிகுந்த ரோமாஞ்சமும் கொந்தளிப்பும் கொண்டதாகிறது.
Shlokas
Verse 1
ततःप्रवृत्तंसुक्रूरंरामरावणयोस्तदा ।सुमहदद्वैरथंयुद्धंसर्वलोकभयावहम् ।।6.109.1।।
அப்போது ராமன்–ராவணன் இருவருக்கும் இடையில் மிகக் கொடிய, மாபெரும் ரதப் போர் தொடங்கியது; அது எல்லா உலகங்களுக்கும் அச்சம் அளிப்பதாக இருந்தது।
Verse 2
ततोराक्षससैन्यं च हरीणां च महद्बलम् ।प्रगृहीतप्रहरणंनिश्चेष्टंसमवर्तत ।।6.109.2।।
அப்போது ராக்ஷசப் படையும் வானரர்களின் மாபெரும் படையும்—ஆயுதங்களை கையில் பிடித்தபடியே—நிசப்தமாக நின்றன; தீர்மானிக்கும் தருணத்தை எதிர்நோக்கியதுபோல்।
Verse 3
सम्प्रयुद्धेतुतौदृष्टवाबलवन्नरराक्षसौ ।व्याक्षिप्तहदृयास्सर्वेपरंविस्मयमागताः ।।6.109.3।।
நெருங்கிய போரில் அந்த வல்லமையுடைய மனிதனும் ராக்ஷசனும் மோதுவதைக் கண்ட அனைவரின் உள்ளமும் கலங்கியது; அவர்கள் பேராச்சரியத்தில் ஆழ்ந்தனர்॥
Verse 4
नाप्रहरणैर्व्यग्रैर्भुजैर्विस्मितबुद्धयः ।तस्थुःप्रेक्षय च सर्वेतेनाभिजग्मुःपरस्परम् ।।6.109.4।।
பலவகை ஆயுதங்களை ஏந்தி, ஆவலுடன் கரங்களை உயர்த்தி, வியப்புற்ற மனத்துடன் அவர்கள் அனைவரும் பார்த்துக்கொண்டே நின்றனர்; ஒருவர்மேல் ஒருவர் பாயவில்லை॥
Verse 5
रक्षसांरावणंचापिवानराणां च राघवम् ।पश्यतांविस्मिताक्षाणांसैन्यंचित्रमिवाबभौ ।।6.109.5।।
ராக்ஷசர்கள் வியப்புக் கண்களால் இராவணனைவும், வானரர்கள் வியப்புக் கண்களால் ராகவனைவும் நோக்கிக் கொண்டிருந்தபோது, அந்த முழுப் படையும் ஓர் அதிசய ஓவியம்போல் தோன்றியது॥
Verse 6
तौतुतत्रनिमित्तानिदृष्टवाराघवरावणौ ।कृतबुद्धीस्थिरामर्षौयुयुधातेह्यभीतवत् ।।6.109.6।।
அங்கே தோன்றிய நிமித்தங்களைப் பார்த்த ராகவனும் ராவணனும்—திடநிச்சயமும் சினத்தில் நிலைமையும் உடையவர்களாய்—அஞ்சாது போரில் மோதினர்.
Verse 7
जेतव्यमितिकाकुत्स्थोमर्तव्यमितिरावणः ।धृतौस्ववीर्यसर्वस्वंयुद्धेऽदर्शयतांतदा ।।6.109.7।।
காகுத்ஸ்தன் “நான் வெல்லவேண்டும்” எனத் தீர்மானித்தான்; ராவணன் “நான் இறக்கவேண்டும்” எனத் தீர்மானித்தான்; அப்போது இருவரும் போரில் தம் வீரத்தின் முழுமையையும் வெளிப்படுத்தினர்.
Verse 8
ततःक्रोधाद्धशग्रीवश्शरान्सन्धायवीर्यवान् ।मुमोचध्वजमुद्धिस्यराघवस्यरथेस्थितम् ।।6.109.8।।
பின்னர் கோபத்தால் எரிந்த வீரமிகு தசக்ரீவன் அம்புகளைச் சேர்த்து, ராகவனின் தேரில் நிலைத்திருந்த கொடியை நோக்கி விடுத்தான்.
Verse 9
तेशरास्तमनासाद्यपुरन्दररथध्वजम् ।रथशक्तिंपरामृश्यनिपेतुर्धरणीतले ।।6.109.9।।
அந்த அம்புகள் இந்திரனின் தேர்க்கொடியைப் போன்ற அந்தக் கொடியை எட்டாமல், தேரின் கட்டமைப்பைச் சற்றேத் தொட்டு, தரையில் விழுந்தன.
Verse 10
ततोरामोऽपिसङ्क्रुद्धश्चपमाकृष्यवीर्यवान् ।कृतप्रतिकृतंकर्तुंमनसस्सम्प्रचक्रमे ।।6.109.10।।
அப்போது வீரமிகு ராமனும் சினமுற்று வில்லை இழுத்து, நடந்ததற்குத் தக்க பதிலடி கொடுக்க மனத்தில் உறுதி கொண்டான்।
Verse 11
रावणध्वजमुद्दिस्यमुमोचनिशितंशरम् ।महासर्पमिवासह्यंज्वलन्तंस्वेनतेजसा ।।6.109.11।।
ராவணனின் கொடியை நோக்கி ராமன் கூர்மையான அம்பை விட்டான்—அது மாபெரும் பாம்புபோல் தாங்கமுடியாததாக, தன் ஒளியாலேயே எரிந்தது।
Verse 12
रामश्चिक्षेपतेजस्वीकेतुमुद्धिश्यसायकम् ।जगाम स महींछित्त्वादशग्रीवध्वजंशरः ।।6.109.12।।
ஒளிமிகு ராமன் கொடித் தண்டை நோக்கி அம்பை எறிந்தான்; அந்த அம்பு தசக்ரீவனின் கொடியை கிழித்துக் கொண்டு பூமியில் பாய்ந்து பதிந்தது।
Verse 13
स निकृत्तोऽपतद्भूमौरावणस्यन्दनध्वजः ।ध्वजस्योन्मथनंदृष्टवारावणस्समहाबलः ।।6.109.13।।सम्प्रदीप्तोऽभवत्क्रोधादमर्षात्प्रहसन्निव ।स रोषवशमापन्नश्शरवर्षंववर्ष ह ।।6.109.14।।
அறுக்கப்பட்ட ராவணனின் தேர்க் கொடி தரையில் விழுந்தது. கொடி சிதைந்து வீழ்ந்ததைக் கண்டு, அந்த மகாபலன் ராவணன் அதைத் தன் அவமானமாகக் கருதி உள்ளம் கொதித்தான்।
Verse 14
स निकृत्तोऽपतद्भूमौरावणस्यन्दनध्वजः ।ध्वजस्योन्मथनंदृष्टवारावणस्समहाबलः ।।6.109.13।।सम्प्रदीप्तोऽभवत्क्रोधादमर्षात्प्रहसन्निव ।स रोषवशमापन्नश्शरवर्षंववर्ष ह ।।6.109.14।।
கோபமும் தாங்கமுடியாத அவமானமும் காரணமாக அவன் தீப்பற்றினான்; இகழ்ச்சியாகச் சிரிப்பவனைப் போலத் தோன்றினான். சினவசப்பட்டு அம்புகளின் பெருமழையைப் பொழிந்தான்।
Verse 15
रामस्यतुरगान्दीप्तै: शरैर्विव्याथरावणः ।तेदिव्याहरयस्तत्रनास्खलन्नापिबभ्रमुः ।।6.109.15।।बभूवुःस्वस्थहृदयाःपद्मनालैरिवाहताः ।
ராவணன் ஒளிவீசும் அம்புகளால் ராமனின் குதிரைகளைத் துளைத்தான்; ஆனால் அந்த தெய்வீகக் குதிரைகள் அங்கே தடுமாறவும் இல்லை, சுழலவும் இல்லை. தாமரைத் தண்டுகளால் மட்டுமே தாக்கப்பட்டதுபோல் அமைதியான உள்ளத்துடன் இருந்தன।
Verse 16
तेषामसम्भ्रमंदृष्टवावाजिनांरावणस्तदा ।।6.109.16।।भूयएवसुसङ्क्रुद्धश्शरवर्षंमुमोच ह ।
குதிரைகள் அசையாமல் இருப்பதைக் கண்டு ராவணன் மேலும் கடும் கோபமடைந்தான். மீண்டும் அம்புகளின் கனமழையை அவிழ்த்தான்।
Verse 17
गदाश्चपरिघांश्चैवचक्राणिमुसलानि च ।।6.109.17।।गिरिशृङ्गाणिवृक्षांश्चतथाशूलपरश्वधान् ।
அங்கே கதைகள், பரிகங்கள், சக்கரங்கள், முசல்கள்; மலைச் சிகரங்களும் பிடுங்கிய மரங்களும்; மேலும் சூலங்களும் பரசுகளும் போன்ற ஆயுதங்களும் இருந்தன।
Verse 18
मायाविहितमेतत्तुशस्त्रवर्षमपातयत् ।।6.109.18।।सहस्रशस्तदाबाणानश्रान्तहृदयोद्यमः ।
அப்போது அயராத உள்ளமும் இடையறா முயற்சியும் கொண்டு, மாயையால் அமைந்த ஆயுதமழையைப் பொழியச் செய்து, ஆயிரமாயிரம் அம்புகளை விடுத்தான்.
Verse 19
तुमुलंत्रासजननंभीमंभीमप्रतिस्वनम् ।।6.109.19।।तद्वर्षमभवद्युद्धेनैकशस्त्रमयंमहत् ।
போர்க்களத்தில் அப்போது பலவகை ஆயுதங்களால் ஆன பேர்மழை எழுந்தது—அது பேரொலியுடன், அச்சம் விளைவிப்பதாக, மிகக் கொடுமையாக, பயங்கர ஒலியால் முழங்கியது.
Verse 20
राघवरथंसमन्ताद्वानरेबले ।।6.109.20।।सायकैरन्तरिक्षं च चकारसुनिरन्तरम् ।
ராகவனின் ரதத்தைச் சுற்றி எல்லாத் திசைகளிலும் வானரப் படை மீது அம்புகள் அடர்த்தியாகப் பொழிந்தன; வானமும் இடைவெளியின்றி நிரம்பியதுபோல் ஆனது.
Verse 21
मुमोच ह दशग्रीवोनिःसङ्गेनान्तरात्मना ।।6.109.21।।व्यायच्छमानंतंदृष्टवासत्वरमरावणंरणे ।प्रहसन्निवकाकुत्स्थसन्दधेनिशितान्शरान् ।।6.109.22।।स मुमो च ततोबाणान्शतशोऽथसहस्रशः ।
அப்போது தசக்ரீவன் உள்ளத்தில் தடையின்றி, பற்றற்ற மனநிலையுடன், தடையில்லாமல் அம்புகளை விடுத்தான்.
Verse 22
मुमोच ह दशग्रीवोनिःसङ्गेनान्तरात्मना ।।6.109.21।।व्यायच्छमानंतंदृष्टवासत्वरमरावणंरणे ।प्रहसन्निवकाकुत्स्थसन्दधेनिशितान्शरान् ।।6.109.22।।स मुमो च ततोबाणान्शतशोऽथसहस्रशः ।
போரில் ராவணன் விரைவாக முன்னேறுவதைப் பார்த்த காகுத்ஸ்தன், அமைதியான புன்னகையுடன் கூரிய அம்புகளை வில்லில் பொருத்தி, பின்னர் நூறுநூறாகவும் ஆயிரமாயிரமாகவும் அம்புகளை விடுத்தான்.
Verse 23
तान् दृष्टवारावणश्चक्रेस्वशरैःखंनिरन्तरम् ।।6.109.23।।ततस्थाभ्यांप्रमुक्तेनशरवर्षेणभास्वता ।शरबद्धमिवाभातिद्वितीयंभास्वदम्भरम् ।।6.109.24।।
அந்த அம்புகளைப் பார்த்த ராவணனும் பதிலாகத் தன் அம்புகளால் வானத்தை இடைவிடாது நிரப்பினான்.
Verse 24
तान् दृष्टवारावणश्चक्रेस्वशरैःखंनिरन्तरम् ।।6.109.23।।ततस्थाभ्यांप्रमुक्तेनशरवर्षेणभास्वता ।शरबद्धमिवाभातिद्वितीयंभास्वदम्भरम् ।।6.109.24।।
அவ்விருவரிடமிருந்து வெளிவந்த ஒளிமிகு அம்புமழையால் வானம் அம்புகளின் வலையால் கட்டப்பட்டதுபோல் தோன்றியது—ஒளிரும் இரண்டாம் ஆகாயம் போல.
Verse 25
नानिमित्तोऽभवद्भाणोनानिर्भेत्ता न निष्फलः ।अन्योन्यमभिसम्हत्यनिपेतुर्धरणीतले ।।6.109.25।।तथाविसृजतोर्भाणान् रामरावणयोर्मृथे ।
ஒரு அம்பும் குறி தவறவில்லை; ஒன்றும் துளைக்கும் வலிமையற்றதல்ல; ஒன்றும் வீணாகவில்லை. அவை ஒன்றோடொன்று மோதித் தரையில் விழுந்தன—அப்படியே அந்தப் போரில் ராமன்–ராவணன் அம்புப் பரிமாற்றம் நடந்தது.
Verse 26
प्रायुध्येतामविच्छिन्नमस्यन्तौसव्यदक्षिणम् ।।6.109.26।।चक्रतुश्चशरैर्घोरैर्निरुच्छवासमिवाम्बरम् ।
அவர்கள் இடைவிடாது போரிட்டனர்; இடமும் வலமும் இருந்து அம்புகளை எய்தனர். கொடிய அம்புகளால் வானம் மூச்சே இல்லாததுபோல் ஆனது—எங்கும் இடைவெளி இல்லை.
Verse 27
रावणस्यहयान्रामोहयान्रामस्यरावणः ।।6.109.27।।जघ्नतुस्तौतदान्योन्यंकृतानुकृतकारिणौ ।
ராமன் ராவணனின் குதிரைகளை வீழ்த்தினான்; ராவணன் ராமனின் குதிரைகளை வீழ்த்தினான்—இருவரும் ஒருவரின் அடிக்கு மற்றொருவர் அதேபோல் பதிலடி கொடுத்தனர்.
Verse 28
एवंतुतौसुसङ्क्रुद्धौचक्रतुर्युद्धमुत्तमम् ।।6.109.28।।मुहूर्तमभवद्युद्धंतुमुलंरोमहर्षणम् ।
இவ்வாறு அவ்விருவரும் மிகுந்த கோபத்துடன் ஒருவரையொருவர் எதிர்த்து, உத்தமமான இரட்டையுப் போரினை நிகழ்த்தினர். சிறிதுநேரம் அந்தப் போர் பேரொலியுடன், ரோமஞ்சம் தருமாறு கொந்தளித்தது॥
Verse 29
கூரிய அம்புகளால் போர்க்களத்தில் வல்லமையுடைய இராவணனும் இலக்குமணனின் அண்ணன் (ஸ்ரீராமன்) மோதிக் கொண்டிருந்தபோது, ராக்ஷசாதிபதியின் கொடித்தண்டு விழுந்தது. அதனால் ரகுவம்சத் தலைசிறந்த ஸ்ரீராமன் மீது அவன் கடும் கோபம் கொண்டான்॥
Frequently Asked Questions
The pivotal action is symbolic and strategic: Rama targets and severs Ravana’s dhvaja/ketu (battle standard). This is not mere spectacle; it functions as a controlled, morale-breaking strike that provokes Ravana’s rage while marking a visible turning of prestige within the dharmic framework of decisive combat.
The chapter teaches that righteous resolve must govern wrath: Rama’s anger is depicted as disciplined and purposive (aimed action), whereas Ravana’s response expands into excessive, māyā-driven saturation violence. The contrast frames victory as the product of steadied mind and proportionate force rather than uncontrolled fury.
No new geographic landmark is foregrounded; the ‘landmark’ is martial-cultural: chariot warfare (dvairatha-yuddha), the battlefield standard (dhvaja/ketu) as a sign of sovereignty, and the epic convention of armies pausing to witness a decisive duel.