राक्षसेन्द्रनिवेशनविचारः
Survey of Ravana’s Residence and Lanka’s Inner Quarters
मध्वासवकृतक्लेदं मणिभाजनसङ्कुलम्।।।।मनोरममसंबाधं कुबेरभवनं यथा।नूपुराणां च घोषेण काञ्चीनां निनदेन च।।।।मृदङ्तलघोषैश्च घोषवद्भिर्विनादितम्।प्रासादसङ्घातयुतं स्त्रीरत्नशतसङ्कुलम्।।।सुव्यूढकक्ष्यं हनुमान् प्रविवेश महागृहाम्।
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam |
manōramam asaṃbādhaṃ kubērabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca |
mṛdaṅgatalaghoṣaiś ca ghoṣavadbhir vināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam |
suvyūḍhakakṣyaṃ hanumān praviveśa mahāgṛham ||
ஹனுமான் குபேரனின் இல்லத்தைப் போன்ற அந்தப் பெரும், இனிய, இடையூறு அற்ற மாளிகைக்குள் நுழைந்தார். அங்கு மதுவும் ஆசவமும் சிந்தி தரை ஈரமாயிருந்தது; முத்துமணி பதித்த பாத்திரங்கள் மண்டபமெங்கும் நிறைந்திருந்தன. நுப்புரங்களின் ஒலி, இடைக்கச்சைகளின் நினாதம், மிருதங்கத் தாளத்தின் முழக்கம் ஆகியவை சேர்ந்து ஒலித்தன. பல மாளிகைக் குழுமங்களுடன் இணைந்ததும், நூற்றுக்கணக்கான அரிய பெண்மணிகளால் நிரம்பியதும், ஒழுங்காக அமைந்த உள்அறைகளைக் கொண்டதுமான அந்த மகாகிருஹம் இருந்தது.
The place was full of beautful women, carefully protected by disciplined guards as well as demons.
Dharma here is shown through contrast: overwhelming luxury, sensuality, and noise surround Hanumān, yet his righteous duty remains unchanged—steadfastness to mission and truth over indulgence.
During his covert search in Laṅkā, Hanumān enters a grand inner mansion and observes its opulence and revelry while continuing to look for Sītā.
Naiṣṭhikya (single-pointed commitment) and self-mastery—Hanumān remains disciplined amid distractions.