Previous Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 90, Shloka 24

भरद्वाजाश्रमगमनम्

Bharata at Bharadvāja’s Hermitage

ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतोऽब्रवीद्वचः।चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपाऽत्मजः।।2.90.24।।

tatas tathety evam udāradarśanaḥ pratītarūpo bharato 'bravīd vacaḥ |

cakāra buddhiṃ ca tadā tadāśrame niśānivāsāya narādhipātmajaḥ ||2.90.24||

அப்போது உயர்ந்த மனப்பான்மையுடைய, மகிழ்ந்த முகத்துடன் இருந்த பரதன் ‘அப்படியே’ என்று ஒப்புதல் கூறினான். பின்னர் அரசகுமாரன் அந்த ஆசிரமத்திலேயே இரவு தங்கத் தீர்மானித்தான்॥

tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल/sequence)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
tathāso
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (so/thus)
itisaying
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण (quotative)
evamthus
evam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
udāra-darśanaḥone of noble outlook
udāra-darśanaḥ:
Karta (कर्ता/apposition to bharataḥ)
TypeNoun
Rootudāra (प्रातिपदिक) + darśana (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('उदारं दर्शनं यस्य'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
pratīta-rūpaḥshowing assent
pratīta-rūpaḥ:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootpratīta (कृदन्त; prati-√i (इ)+क्त) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('प्रतीतं रूपं यस्य' = showing assent); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
abravītsaid
abravīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (ब्रू)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
vacaḥwords
vacaḥ:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
cakāramade
cakāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
buddhimdecision, resolve
buddhim:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
tad-āśramein that hermitage
tad-āśrame:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य आश्रमः'); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
niśā-nivāsāyafor night-stay
niśā-nivāsāya:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक) + nivāsa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'निशायाः निवासः'); पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; dative of purpose
nara-adhipa-ātmajaḥson of the king
nara-adhipa-ātmajaḥ:
Karta (कर्ता/apposition to bharataḥ)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक) + ātmaja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'नराधिपस्य आत्मजः'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Vasistha and Bharata also enquired about his health and welfare of his sacred fires, his disciples, animals and birds and trees of the hermitage.

B
Bharata
B
Bharadvāja (contextually present)
H
hermitage (āśrama)

FAQs

Obedience to wise counsel and measured conduct: accepting guidance from a sage aligns action with dharma rather than impulse.

Bharata agrees to Bharadvāja’s request and decides to lodge in the hermitage for the night.

Bharata’s nobility and restraint—he readily assents to what is fitting and timely.