Sarga 55
चित्रकूटमार्गोपदेशः — Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing
अयोध्याकाण्ड
பரத்வாஜரின் ஆசிரமத்தில் இரவு தங்கி, காலையில் ராமன்-லக்ஷ்மணன் சீதையுடன் முனிவரை வணங்கினர். பரத்வாஜர் சித்ரகூடம் செல்லும் வழியைத் துல்லியமாகக் கூறினார்—கங்கை-யமுனை சங்கமத்தை அடைந்து, மேற்கே ஓடும் காலிந்தி (யமுனை) கரையோரமாகச் சென்று, ஒரு பழமையான தீர்த்தக் கடவை கண்டுபிடித்து மரக்கட்டைகளால் படகு/தெப்பம் செய்து கடக்க வேண்டும். மேலும் சித்தர்கள் தொடர்புடைய பெரும் ஆலமரம் (ந்யக்ரோதம்) ஒன்றைக் காட்டி, அங்கே சீதை மங்கள வேண்டுதல்கள் செய்யுமாறு விதித்தார். பின்னர் இரு சகோதரரும் மரக்கட்டைகளை கட்டி, மூங்கில் பரப்பி, உசீரால் மூடி பெரிய தெப்பத்தை அமைத்தனர்; லக்ஷ்மணன் சீதைக்கு வசதியான ஆசனத்தைத் தயார் செய்தான். ராமன் வெட்கமுற்ற சீதையைத் துணைநின்று தெப்பத்தில் ஏற்றி, உடை-அலங்காரங்கள், கருவிகள், ஆயுதங்களையும் வைத்தான். நடுநீரில் சீதை நதியை வணங்கி, பாதுகாப்பாக மீண்டும் திரும்பும் போது வழிபாடு செய்வேன் என்று சங்கல்பம் செய்தாள்; பின்னர் அவர்கள் தென் கரையை அடைந்தனர். கரை சேர்ந்ததும் சீதை ஆலமரத்தைப் பிரதட்சிணம் செய்து, ராமனின் விரதம் நிறைவேறவும், கௌசல்யா-சுமித்ரையருடன் மீண்டும் சேரவும் வேண்டினாள். தொடர்ந்து ராமன் லக்ஷ்மணனிடம்—சீதையை முன்னே நடத்திச் செல், நான் ஆயுதத்துடன் பின்னே வருவேன்; அவளின் தாவரக் குதூகலங்களையும் நிறைவேற்று—என்று ஆணையிட்டான். யமுனையின் அழகைக் கண்டு சீதை மகிழ்ந்தாள்; இருவரும் காட்டு கனிகள்-கிழங்குகளைச் சேகரித்து, நதிக்கரையில் தங்கத் தகுந்த இடத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தனர்.
Shlokas
Verse 1
उषित्वा रजनीं तत्र राजपुत्रावरिन्दमौ।महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तं गिरिं प्रति।।।।
அங்கே அந்த இரவைத் தங்கி, பகைவரை வெல்லும் அந்த இரு அரசகுமாரரும் மகரிஷிக்கு வணங்கி, பின்னர் அந்த மலை (சித்ரகூடம்) நோக்கிப் புறப்பட்டனர்.
Verse 2
तेषां चैव स्वस्त्ययनं महर्षि स्स चकार ह।प्रस्थितांश्चैव तान्प्रेक्ष्य पिता पुत्रानिवान्वगात्।।।।
அவர்களின் நலப் பயணத்திற்காக மகரிஷி ஸ்வஸ்த்யயன மந்திரங்களால் ஆசீர்வதித்தார். அவர்கள் புறப்படுவதைக் கண்டு, தந்தை மக்களைப் பின்தொடர்வதுபோல், அவரும் அவர்களைத் தொடர்ந்து சென்றார்।
Verse 3
ततः प्रचक्रमे वक्तुं वचनं स महामुनिः।भरद्वाजो महातेजा रामं सत्यपराक्रमम्।।।।
அதன்பின், மகாதேஜஸ்வியான மகாமுனி பரத்வாஜர், சத்தியத்தில் நிலைபெற்ற வீரத்தையுடைய ராமனை நோக்கி உரையாடத் தொடங்கினார்.
Verse 4
गङ्गायमुनयो स्सन्धिमासाद्य मनुजर्षभौ।कालिन्दीमनुगच्छेतां नदीं पश्चान्मुखाश्रिताम्।।।।
மனிதர்களில் சிறந்தவர்களே! கங்கை–யமுனை சங்கமத்தை அடைந்து, இங்கு மேற்கு நோக்கி ஓடும் காலிந்தி (யமுனை) நதியைத் தொடர்ந்து அதன் கரையோரமாக முன்னே செல்லுங்கள்।
Verse 5
अथाऽसाद्य तु कालिन्दी शीघ्रस्रोतसमापगाम्।तस्यास्तीर्थं प्रचलितं पुराणं प्रेक्ष्य राघवौ।।।।तत्र यूयं प्लवं कृत्वा तरतांशुमतीं नदीम्।
பின்னர் வேகமாக ஓடும் காலிந்தி (யமுனை) நதியை அடைந்து, அதன் கரையிலுள்ள பழமையானவும் மக்கள் நடமாட்டமுள்ளவும் ஆன தீர்த்தக் கடவைப் பார்த்து, ஓ ராகவர்களே, அங்கே ஒரு தெப்பம் செய்து சூரியகன்னியான அம்ஷுமதி நதியைத் தாண்டிச் செல்லுங்கள்।
Verse 6
ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तं हरितच्छदम्।।।।विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम्।तस्मै सीताञ्जलिं कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषश्शिवाः।।।।
பின்னர் பசுமை இலைகள் நிறைந்த, பல மரங்களால் பெரிதாய் வளர்ந்து அடர்த்தியால் கருமைபோல் தோன்றும், சித்தர்கள் வழிபடும் அந்தப் பெரிய ஆலமரத்தை அடைந்து, சீதை கைகூப்பி மங்களமான பிரார்த்தனைகளை அர்ப்பணிக்க வேண்டும்।
Verse 7
ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तं हरितच्छदम्।।2.55.6।।विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम्।तस्मै सीताञ्जलिं कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषश्शिवाः।।2.55.7।।
பின்னர் அதே பசுமை இலைகள் நிறைந்த, பல மரங்களால் விரிந்த, அடர்த்தியால் கருமைபோல் தோன்றும், சித்தர்கள் சேவிக்கும் அந்தப் பெரிய ஆலமரத்தை அடைந்து, சீதை கைகூப்பி மங்களமான வேண்டுதல்களைச் செலுத்த வேண்டும்।
Verse 8
समासाद्य तु तं वृक्षं वसेद्वातिक्रमेत वा।क्रोशमात्रं ततो गत्वा नीलं द्रक्ष्यथ काननम्।।।।पलाशबदरीमिश्रं रम्यं वंशैश्च यामुनैः।
அந்த மரத்தை அடைந்து அங்கே தங்கியிருங்கள் அல்லது கடந்து செல்லுங்கள். அங்கிருந்து ஒரு குரோசம் சென்றால், நீலநிறம் போல் தோன்றும் அழகிய காடு காண்பீர்கள்; அது பலாசம், பதரி மரங்கள் கலந்ததும், யமுனைக் கரை மூங்கில் காடுகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டதும் ஆகும்।
Verse 9
स पन्थाश्चित्रकूटस्य गत स्सुबहुशो मया।।।।रम्यो मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विवर्जितः।
இதுவே சித்ரகூடத்திற்குச் செல்லும் பாதை; நான் இதை பலமுறை சென்றுள்ளேன். இது இனிமையானது, நடக்க மென்மையும் எளிமையும் உடையது, மேலும் காட்டுத் தீ அபாயமின்றி உள்ளது।
Verse 10
इति पन्थानमावेद्य महर्षिस्सन्यवर्तत।।।।अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः।
இவ்வாறு வழியை விளக்கி மகரிஷி திரும்பச் சென்றார். ராமன் ‘ததாஸ்து’ என்று கூறி வணங்கி, அவர் மீண்டும் திரும்பிச் செல்லுமாறு வேண்டினார்.
Verse 11
उपावृत्ते मुनौ तस्मिन्रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकम्पते।
அந்த முனிவர் திரும்பிச் சென்றபின், ஸ்ரீராமன் லக்ஷ்மணனிடம் கூறினார்— “ஹே சௌமித்ரி! நாம் க்ருதபுண்யர்கள்; முனிவர் நம்மீது அனுகம்பை காட்டினார்.”
Verse 12
इति तौ पुरुषव्याघ्रौ मन्त्रयित्वा मनस्विनौ।सीतामेवाग्रतः कृत्वा कालिन्दीं जग्मतुर्नदीम्।।।।
இவ்வாறு அந்த இரு மனவலிமைமிக்க ‘மனிதப் புலிகள்’ ஆலோசித்து, சீதையை முன்னே வைத்து, காலிந்தி (யமுனை) நதியை நோக்கிச் சென்றனர்.
Verse 13
अथाऽसाद्य तु कालिन्दीं शीघ्रस्रोतोवहां नदीम्।चिन्तामापेदिरे सर्वे नदीजलतितीर्षवः।।।।
பின்னர் வேகமாக ஓடும் காலிந்தி நதியை அடைந்ததும், அதன் நீரைத் தாண்ட விரும்பிய அனைவரும் ஆலோசனையில் ஆழ்ந்தனர்.
Verse 14
तौ काष्ठसङ्घातमथो चक्रतु स्सुमहाप्लवम्।शुष्कैर्वंशै स्समास्तीर्णमुशीरैश्च समावृतम्।।।।
அப்போது அவர்கள் மரக்கட்டைகளை இணைத்து மிகப் பெரிய மிதவை (தெப்பம்) செய்தனர்; அதன்மேல் உலர்ந்த மூங்கிலைப் பரப்பி, மணமிக்க உசீரப் புல்லால் மூடினர்.
Verse 15
ततो वेतसशाखाश्च जम्बूशाखाश्च वीर्यवान्।चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीताया स्सुखमासनम्।।।।
பின்னர் வீரமிக்க லக்ஷ்மணன் வேதசக் கிளைகளையும் ஜம்பூ (நாவல்) கிளைகளையும் வெட்டி, சீதைக்காக வசதியான ஆசனத்தை அமைத்தான்.
Verse 16
तत्र श्रियमिवाचिन्त्यां रामो दाशरथिः प्रियाम्।ईषत्संलज्जमानां तामध्यारोपयतप्लवम्।।।।
அங்கே தாசரதி ராமன், சொல்லரிய ஒளியால் திருமகள்போல் விளங்கும் தன் பிரியமான சீதையை, சிறிது நாணத்துடன் முன்னே வந்தவளாக, ப்லவத்தின் மீது ஏற்றினார்।
Verse 17
पार्श्वे च तत्र वैदेह्या वसने भूषणानि च।प्लवे कठिनकाजं च रामश्चक्रे सहायुधैः।।।।
அங்கே வைதேஹியின் அருகில் ராமன் ஆடைகளையும் அணிகலன்களையும் வைத்தான்; மேலும் ப்லவத்தின் மீது கடினகாஜம் (இரும்புக் கருவி) மற்றும் கூடை, அவர்களின் ஆயுதங்களுடனும் வைத்தான்।
Verse 18
आरोप्य प्रथमं सीतां सङ्घाटं परिगृह्य तौ।तत प्रतेरतुर्यत्तौ वीरौ दशरथात्मजौ।।।।
முதலில் அவர்கள் சீதையைத் தெப்பத்தில் ஏற்றி, தெப்பத்தை உறுதியாகப் பிடித்தனர்; பின்னர் தசரதனின் அந்த இரு வீர புதல்வரும் கவனத்துடன் அதைச் செலுத்தி அக்கரையை அடைந்தனர்।
Verse 19
कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम्।।।।यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम्।।।।
காலிந்தியின் நடுநீரில் வந்தபோது சீதை நதிதேவியை வணங்கி கூறினாள்—“நலமுண்டாகுக, ஓ தேவியே! நான் உன்னைத் தாண்டிச் செல்கிறேன்; என் கணவரின் விரதம் நிறைவேறுக. ராமன் க்ஷேமமாக இக்ஷ்வாகு வம்சம் காக்கும் அயோத்திப் புரிக்கு மீண்டு வந்தால், ஆயிரம் பசுக்களாலும் சுரா நிரம்பிய நூறு குடங்களாலும் உன்னை வழிபடுவேன்।”
Verse 20
कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम्।।2.55.19।।यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम्।।2.56.20।।
இவ்வாறு அழகிய நிறமுடைய சீதை கைகூப்பி காலிந்தி (யமுனை) தேவியை வேண்டிக்கொண்டே தென் கரையை அடைந்தாள்.
Verse 21
कालिन्दी मथ सीता तु याचमाना कृताञ्जलिः।तीरमेवाभिसम्प्राप्ता दक्षिणं वरवर्णिनी।।।।
இவ்வாறு அழகிய நிறமுடைய சீதை கைகூப்பி காலிந்தி (யமுனை) தேவியை வேண்டிக்கொண்டே தென் கரையை அடைந்தாள்.
Verse 22
तत प्लवेनांशुमतीं शीघ्रगामूर्मिमालिनीम्।तीरजै र्बहुभिर्वृक्षै स्सन्तेरुर्यमुनां नदीम्।।।।
பின்பு அவர்கள் படகின் மூலம் சூரியகன்னியான யமுனை நதியைத் தாண்டினர்; அவள் வேகமாக ஓடும், அலைமாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட, கரைகளில் பல மரங்கள் எழுந்திருந்தாள்.
Verse 23
ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात्।श्यामं न्यग्रोध मासेदु श्शीतलं हरितच्छदम्।।।।
அவர்கள் நதியைத் தாண்டி படகை விட்டுவிட்டு, யமுனைக் கரை வனத்திலிருந்து புறப்பட்டு, கருமை நிறமுடைய, குளிர்ச்சியான, அடர்ந்த பச்சை இலைகளால் மூடப்பட்ட ஆலமரத்தை அடைந்தனர்.
Verse 24
न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत्।नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम्।।।।कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम्।इति सीताऽञ्जलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम्।।।।
அந்த ஆலமரத்தை அணைந்து வைதேஹி கூறினாள்—“மகாவிருட்சமே, உனக்கு வணக்கம். என் கணவரின் விரதம் நிறைவேறுக; நான் மீண்டும் கௌசல்யாவையும் புகழ்மிக்க சுமித்ரையையும் காண அருள்வாயாக.” என்று சீதை கைகூப்பி அந்த வனஸ்பதியை பக்தியுடன் வலம் வந்தாள்.
Verse 25
न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत्।नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम्।।2.55.24।।कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम्।इति सीताऽञ्जलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम्।।2.55.25।।
அந்த ஆலமரத்தினை அணுகிய வைதேகி சீதை கூறினாள்— “ஓ மகாவிருட்சமே, உமக்கு நமஸ்காரம். என் கணவர் தமது விரதத்தை நிறைவேற்றட்டும்; நான் மீண்டும் கௌசல்யா தேவியையும் புகழ்மிகு சுமித்ரா தேவியையும் தரிசிக்கட்டும்.” என்று சொல்லி சீதை கைகூப்பி அந்த வனஸ்பதியை வலம் வந்தாள்.
Verse 26
अवलोक्य तत स्सीतामायाचन्तीमनिन्दिताम्।दयितां च विधेयां च रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।
அப்போது குற்றமற்ற, அன்பிற்குரிய, பணிவான சீதை ஆசீர்வாதம் வேண்டுவதைக் கண்டு ராமன் லக்ஷ்மணனிடம் கூறினான்.
Verse 27
सीतामादाय गच्छत्वमग्रतो भरतानुज।पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सायुधो द्विपदां वर।।।।
பரதனின் இளையோனே லக்ஷ்மணா, இருபதங்களில் சிறந்தவனே! சீதையை அழைத்துக் கொண்டு நீ முன்னே செல்; நான் ஆயுதம் தாங்கி பின்னால் வருவேன்.
Verse 28
यद्यत्फलं प्रार्थयते पुष्पं वा जनकात्मजा।तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्राऽस्या रमते मनः।।।।
ஜனகநந்தினி எத்தகைய பழமோ மலரோ வேண்டினால், அதையே அதையே வைதேஹிக்குக் கொடு; அவளுடைய மனம் எதில் மகிழுமோ, அதையே அவளுக்கு அளி.
Verse 29
गच्छतोऽस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा।मातङ्गयोर्मध्यगता शुभा नागवधूरिव।।।।
அவர்கள் இருவரும் நடந்து செல்ல, அவர்களுக்கிடையில் ஜனகநந்தினி நடந்தாள்—மங்களச் சிறப்புடையவள்; இரண்டு யானை அரசர்களின் நடுவே செல்லும் யானைமாதுபோல்.
Verse 30
एकैकं पादपं गुल्मं लतां वा पुष्पशालिनीम्।अदृष्टपूर्वां पश्यन्ती रामं पप्रच्छ साऽबला।।।।
அந்த மென்மையானவள், முன்பு ஒருபோதும் காணாத ஒவ்வொரு மரத்தையும், புதரையும், மலர்சுமந்த கொடிகளையும் பார்த்துப் பார்த்து, ராமனை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டாள்.
Verse 31
रमणीयान्बहुविधान्पादपान्कुसुमोत्कटान्।सीतावचनसंरब्ध आनयामास लक्ष्मणः।।।।
சீதையின் சொற்களால் தூண்டப்பட்ட இலக்குமணன் பலவகை அழகிய, மலர்களால் கனிந்த மரங்களை கொண்டு வந்து அளித்தான்।
Verse 32
विचित्रवालुकजलां हंससारसनादिताम्।रेमे जनकराजस्य सुता प्रेक्ष्य तदा नदीम्।।।।
அப்போது ஜனகனின் மகள், வண்ணமயமான மணலும் இனிய நீரும் கொண்ட, அன்னமும் சாரசமும் ஒலிக்கும் அந்த நதியை நோக்கி மிகுந்த மகிழ்ச்சி கொண்டாள்।
Verse 33
क्रोशमात्रं ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।बहून्मेध्यान्मृगान्हत्वा चेरतुर्यमुनावने।।।।
அங்கிருந்து ஒரு குரோசம் தூரம் சென்று சகோதரர்கள் ராமன், இலக்குமணன் யாகத்திற்குத் தகுந்த பல மான்களை வேட்டையாடி யமுனை வனத்தில் உணவு உண்டனர்।
Verse 34
विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते शुभे वने वानरवारणायुते।समं नदीवप्रमुपेत्य सम्मतं निवास माजग्मु रदीनदर्शनाः।।।।
மயில் கூட்டங்களின் ஒலியால் முழங்கும், குரங்குகளும் யானைகளும் நிறைந்த அந்த நல்வனத்தில் உலாவிய பின், அவர்கள் சமமான நதிக்கரையை அடைந்து, ஏற்ற இடத்தைத் தேர்ந்து, தளராத மனத்துடன் அங்கே தங்கினர்।
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the disciplined execution of exile-wayfinding: accepting the sage’s counsel, ensuring Sītā’s safety in a hazardous river crossing, and organizing movement order (Lakṣmaṇa leading with Sītā, Rāma following armed) as a practical expression of protective dharma.
Guidance (upadeśa) from a realized sage is to be received with humility and enacted with care; gratitude is expressed through obeisance, and nature is approached as sacred—river and tree become moral witnesses to vows, safety, and righteous return.
Key landmarks include the Gaṅgā–Yamunā confluence, the westward course of Kālindī (Yamunā), an ancient tīrtha/ford used for crossing, and a siddha-associated nyagrodha (banyan) where Sītā performs circumambulation and prayer before the party continues toward Citrakūṭa.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.