
अयोध्याकाण्डे एकपञ्चाशः सर्गः — Guha’s Vigil and Lakṣmaṇa’s Lament (Night on the riverbank)
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டத்தின் 51ஆம் ஸர்கம் நதிக்கரையிலுள்ள வனவாச முகாமின் இரவுக் காட்சியாக அமைந்துள்ளது; பாதுகாப்பும் துயரும் ஒன்றாகச் சேர்கின்றன. ராமரின் பாதுகாப்புக்காக உறங்காமல் காவல் காக்கும் லக்ஷ்மணனைப் பார்த்து நிஷாதராஜன் குகன் உருகுகிறான்; தயார் செய்யப்பட்ட படுக்கையை அளிக்க முனைந்து, தன் உறவினர்களுடன் ஆயுதம் தாங்கி இரவு முழுதும் காவல் செய்வதாக உறுதி செய்கிறான்—சௌஹ்ருதம் (நட்பு) தர்மக் கடமை எனக் கருதுகிறான். ஆனால் லக்ஷ்மணன் இளைப்பாறுதலை மறுக்கிறான்; “ராமனைவிட எனக்கு பிரியமானவர் யாருமில்லை; சீதையுடன் புல்லின் மேல் ராமர் படுத்திருக்கையில் எனக்கு உறக்கமும் உலக இன்பங்களும் எவ்வாறு சாத்தியம்?” எனத் திடமாகச் சொல்கிறான். பின்னர் லக்ஷ்மணனின் புலம்பல் அரசதர்ம-நீதிச் சிந்தனையாக மாறுகிறது. பட்டாபிஷேக ஆசை நிறைவேறாததால் தசரதன் உயிர் துறப்பார், கௌசல்யை சோர்ந்து விழுவாள், துக்கக் களைப்பால் அயோத்தியாவின் நகர ஒலிகள் கூட அமைதியாகிவிடும் என்று அவன் முன்னறிவுறுத்துகிறான். இடையில் அயோத்தியாவின் முன் வளம், விழாக்கோலம், ஒழுங்கான நகர வாழ்வு ஆகியவற்றைச் சுருக்கமாக நினைவூட்டி, வரவிருக்கும் பிரிவுத் துயரை மேலும் தீவிரப்படுத்துகிறான். இரவு முழுதும் லக்ஷ்மணன் துயரிலேயே கழிகிறது; மக்கள் நலனுக்காகச் சொன்ன அவன் உண்மைச் சொற்களை கேட்ட குகனும் பகிர்ந்த வேதனையால் கண்ணீர் சிந்துகிறான்—நட்பு இங்கு சமூகக் கருணைக்கும் தர்ம ஒற்றுமைக்கும் பாலமாகிறது।
Verse 1
तं जाग्रतमदम्भेन भ्रातुरर्थाय लक्ष्मणम्।गुहः सन्तापसन्तप्तो राघवं वाक्यमब्रवीत्।।।।
அண்ணனின் நலனுக்காக எந்த ஆடம்பரமும் இன்றி விழித்திருந்த இலக்குமணனைப் பார்த்து, துயரால் தகித்த குகன் ராகவனிடம் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தான்.
Verse 2
इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता।प्रत्याश्वसिहि साध्वस्यां राजपुत्र यथासुखम्।।।।
தாதா, உனக்காகவே இந்த இன்பமிகு படுக்கை அமைக்கப்பட்டுள்ளது; அரசகுமாரா, இந்த நன்னடையில் உனக்குப் பிடித்தபடி நிம்மதியாக ஓய்வெடு.
Verse 3
उचितोऽयं जनस्सर्वः क्लेशानां त्वं सुखोचितः।गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम्।।।।
இவ்வனைவரும் துன்பங்களைத் தாங்கப் பழகியவர்கள்; நீரோ சுகத்திற்கு உரியவர். ஆகையால் காகுத்ஸ்தன் ஸ்ரீராமரின் காவலுக்காக நாங்கள் இரவு முழுதும் விழித்திருந்து காவல் செய்வோம்॥
Verse 4
न हि रामात्प्रियतमो ममास्ति भुवि कश्चन।ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे।।।।
எனக்கு இவ்வுலகில் ராமனைவிடப் பிரியமானவர் யாரும் இல்லை. இதை நான் உண்மையாய் கூறுகிறேன்; உண்மையையே சாட்சியாக வைத்து உனக்கு சத்தியம் செய்கிறேன்॥
Verse 5
अस्य प्रसादादाशंसे लोकेस्मिन् सुमुहद्यशः।धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलम्।।।।
அவருடைய அருளாலேயே இவ்வுலகில் எனக்கு மிகுந்த புகழ் கிடைக்கும் என்று நம்புகிறேன்; அதோடு பெரும் தர்மப் பெறுதலும், அர்த்தப் பெறுதலும் உண்டாகும்॥
Verse 6
सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया।रक्षिष्यामि धनुष्पाणि स्सर्वतो ज्ञातिभि स्सह।।।।
ஆகையால் நான் வில் கையில் கொண்டு, என் உறவினர்களுடன் சேர்ந்து, சீதையுடன் துயில்கொள்ளும் என் அன்புச் சखा ராமரை எல்லாத் திசைகளிலும் காத்தருள்வேன்॥
Verse 7
न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरतस्सदा।चतुरङ्गं ह्यपिबलं सुमहत्प्रसहेमहि।।।।
இந்த வனத்தில் எனக்கு அறியாதது எதுவும் இல்லை; ஏனெனில் நான் எப்போதும் இங்கேயே உலாவுகிறேன். மிகப் பெரிய நான்கு அங்கங்களுடைய படையையும் நாம் எதிர்த்து தாங்க வல்லோம்॥
Verse 8
लक्ष्मणस्तं तदोवाच रक्ष्यमाणास्त्वयानघ।नात्र भीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता।।।।
அப்போது லக்ஷ்மணன் அவரிடம் கூறினான்— “ஹே அனகா! தர்மத்தை முன்னிட்டு நீ எங்களைப் பாதுகாக்கிறாய்; ஆகையால் நாங்கள் அனைவரும் இங்கே சிறிதும் அஞ்சவில்லை.”
Verse 9
कथं दशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया।शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा।।।।
தசரத நந்தனன் ஸ்ரீராமன் சீதையுடன் வெறும் தரையில் படுத்திருக்கையில், எனக்கு உறக்கம் எவ்வாறு வரும்? உயிரோ இன்பங்களோ எனக்கு எவ்வாறு மதிப்புடையதாக இருக்கும்?
Verse 10
यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि।तं पश्य सुखसंविष्टं तृणेषु सह सीतया।।।।
பார்—அனைத்து தேவரும் அசுரரும் ஒன்றுகூடியும் போரில் எதிர்க்க இயலாத அவர், இங்கே சீதையுடன் புல்லின்மேல் நிம்மதியாகத் துயில்கிறார்.
Verse 11
यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः।एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।।।अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति।विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।।।
மந்திரத் தபமும் பல கடும் முயற்சிகளும் செய்து பெற்ற—தசரதனின் ஒரே அன்புப் புதல்வன், தந்தையை ஒத்த நற்குண இலக்கணங்களுடையவன்—அவன் நாடு கடத்தப்பட்டால் அரசன் நீண்ட நாள் வாழமாட்டான்; நிச்சயமாக இப்பூமி விரைவில் விதவையெனப் போல் ஆகிவிடும்.
Verse 12
यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः।एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।2.51.11।।अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति।विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।2.51.12।।
மந்திரத் தபமும் பல கடும் முயற்சிகளும் செய்து பெற்ற அந்த—தசரதனின் ஒரே அன்புப் புதல்வன், தந்தையை ஒத்த இலக்கணங்களுடையவன்—அவன் நாடு கடத்தப்பட்டால் அரசன் நீண்ட நாள் நிலைக்கமாட்டான்; இம்மேதினி நிச்சயமாக விரைவில் விதவையெனப் போல் ஆகும்.
Verse 13
विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः।निर्घोषोपरतं चातो मन्ये राजनिवेशनम्।।।।
மிகப் பெரிய அழுகுரல் எழுப்பிய பின் பெண்கள் களைப்பால் அமைதியடைந்திருக்கலாம்; ஆகவே அரசமாளிகையும் ஒலியின்றி அமைதியாகிவிட்டதென நான் எண்ணுகிறேன்.
Verse 14
कौशल्या चैव राजा च तथैव जननी मम।नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीमिमाम्।।।।
கௌசல்யா தேவியும், மன்னரும், என் தாயும்—இவர்கள் அனைவரும் இவ்விரவைத் தாண்டி உயிருடன் இருப்பார்கள் என்று நான் நம்பவில்லை।
Verse 15
जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया।तद्दुःखं यत्तु कौशल्या वीरसूर्विनशिष्यति।।।।
சத்ருக்னனை நோக்கி என் தாய் ஒருவேளை உயிர் தாங்குவாள்; ஆனால் வீரனின் தாயான கௌசல்யா அழிவது பேர்துயரம்.
Verse 16
अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा।राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति।।।।
பற்றுள்ள மக்களால் நிரம்பி, இன்பம் தரும், குடிமக்களுக்கு அருமையான அந்த நகரமும்—அரசனின் துரதிர்ஷ்டத்தால் எழும் பேரிடரால் மூழ்கி—அழிவுறும்.
Verse 17
कथं पुत्रं महात्मानं ज्येष्ठं प्रियमपश्यतः।शरीरं धारयिष्यन्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः।।।।
மகாத்மையான, அன்பிற்குரிய மூத்த மகனைப் பார்க்க இயலாதபோது, அந்த மகாத்ம அரசனின் உயிர்மூச்சுகள் உடலை எவ்வாறு தாங்கும்?
Verse 18
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति।अनन्तरं च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति।।।।
அரசன் அழிந்த பின் கௌசல்யையும் அழிவுறுவாள்; அதன் பின்னர் என் தாயும் நாசத்தை அடைவாள்.
Verse 19
अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्।राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति।।।।
கடந்தது கடந்ததே; ஆயினும் தம் மனோரதத்தை நிறைவேற்றாமல்—ராமனை அரசில் நிறுவாமல்—என் தந்தை அழிவுறுவார்.
Verse 20
सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्कालेऽप्युपस्थिते।प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्।।।।
அந்நேரத்தில் என் தந்தையான இப் பூமிபதியின் அருகில் இருந்து, அவருக்குரிய எல்லாப் பிரேதகிரியைகளையும் விதிப்படி நிறைவேற்றுவோர் தம் நோக்கில் கൃതார்த்தராவர்.
Verse 21
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।।।
அழகிய சந்திப்புமையங்கள் அமைந்த, ஒழுங்காகப் பிரிக்கப்பட்ட அகன்ற பெருவீதிகளுடைய, மாளிகை-அரண்மனைகளால் செழித்த, சிறந்த கணிகையரின் அலங்காரத்தால் விளங்கும்; ரதம்-குதிரை-யானைகளால் நெருக்கமடைந்த, தூரியநாதம் முழங்கும்; எல்லா மங்களங்களாலும் நிறைந்த, மகிழ்ந்து வளமுற்ற மக்களால் நிரம்பிய; பூங்கா-தோட்டங்களால் செறிந்த, சபை-உற்சவங்களால் ஒளிரும்—என் தந்தையின் தலைநகரில் அவர்கள் இன்பமுடன் உலாவுவர்.
Verse 22
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।
இங்கே அயோத்தியின் அதே செழுமையான வர்ணனை மீண்டும் கூறப்படுகிறது—அழகிய சந்திப்புமையங்கள், ஒழுங்கான அகன்ற வீதிகள், மாளிகை-அரண்மனைச் செல்வம், கணிகையரின் அலங்காரம், ரத-குதிரை-யானை நெருக்கம், தூரியநாத ஒலி, எல்லா மங்கள வளமும், மகிழ்ந்து வளமுற்ற மக்கள் கூட்டமும், பூங்கா-தோட்டங்களும், சபை-உற்சவ ஒளியும்; அங்கு மக்கள் இன்பமுடன் உலாவுவர்.
Verse 23
रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।
இந்தப் பாடத் தொகுதியில் அயோத்தியின் அதே விரிந்த மங்கள வர்ணனை மீண்டும் ஒருங்கே இடம் பெற்றுள்ளது—ஒழுங்கும் செழிப்பும் தூரியநாதமும் உற்சவங்களும் நிறைந்த நகரில் மக்கள் இன்பமுடன் உலாவுவர்.
Verse 24
अपि जीवेद्दशरथो वनवासात्पुनर्वयम्।प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम्।।।।
தசரதர் இன்னும் உயிருடன் இருப்பாரோ? நாம் வனவாசத்திலிருந்து மீண்டு வந்து, விரதநிஷ்டையுடைய அந்த மகாத்ம அரசனை மீண்டும் காண இயலுமோ?
Verse 25
अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम्।निवृत्ते वनवासेऽस्मिन्नयोध्यां प्रविशेमहि।।।।
இந்த வனவாசம் முடிந்தபின், சத்தியப் பிரதிஞ்ஞை கொண்ட குசலனான ஸ்ரீராமனுடன் நாம் மீண்டும் அயோத்தியில் நுழைய முடியுமா?
Verse 26
परिदेवयमानस्य दुखार्तस्य महात्मनः।तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी साऽत्यवर्तत।।।।
புலம்பி, துயரால் வாடிய அந்த மகாத்மையான இளவரசன் அங்கே நின்றபடியே அந்த இரவு கடந்து போயிற்று.
Verse 27
तथा हि सत्यं ब्रुवति प्रजाहितेनरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद्गुहः।मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितोज्वरातुरो नाग इव व्यथातुरः।।।।
பிரஜைகளின் நலனில் ஈடுபட்ட அரசகுமாரன் இவ்வாறு சத்தியம் உரைத்தபோது, ஆழ்ந்த நட்பால் உருகிய குஹன் துயரால் நொந்து கண்ணீர் விட்டான்— காய்ச்சலால் வாடி வேதனையால் துடிக்கும் யானையைப் போல.
The central action is Lakṣmaṇa’s refusal of comfort and sleep while Rāma rests on grass with Sītā. The dilemma is whether personal relief is permissible when one’s duty of protection and solidarity (rakṣā-dharma and brotherly loyalty) remains active.
The chapter teaches that dharma is expressed through embodied vigilance: Guha’s hospitality and armed readiness, and Lakṣmaṇa’s self-denial, both serve the same moral end—protecting the righteous and sustaining truth-bound commitments even amid grief.
Ayodhyā is evoked through a cultural-urban portrait: broad roads, squares, palaces, courtesan quarters, vehicles and animals in circulation, musical processions, gardens, and public festivals—used as a literary counterpoint to the exile camp’s austerity and the palace’s ensuing silence.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.