Sarga 17
रामस्य राजमार्गगमनम् (Rama’s Progress along the Royal Highway)
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டத்தின் 17ஆம் சர்க்கத்தில் ஸ்ரீராமர் ரதத்தில் ஏறி அரசவீதியினூடே முன்னேறுகிறார். மகிழ்ச்சியுடன் தோழர்கள் உடன் செல்கின்றனர்; அவரைக் காண அயோத்திய மக்கள் அடர்த்தியாகக் கூடுகின்றனர். நகரமும் அரசமார்க்கமும் மங்கள அலங்காரங்களால் ஒளிர்கின்றன—கொடிகள், பதாகைகள், தூபம்-அகரு மணம், சந்தனம் மற்றும் நறுமணப் பொருட்களின் குவியல்கள், பட்டு ஆடைகள், முத்து-ஸ்படிகப் பொருட்கள், மலர்கள், நைவேத்யங்கள்—இவை அனைத்தும் நகரத்தைத் தெய்வப் பாதை போன்ற புனிதச் சூழலாக்குகின்றன. சிங்காசனாரூடராகப் பொதுமக்கள் முன் செல்லும் ராமரின் தரிசனமே உடல் தேவைகளையும் மீறிய நிறைவைத் தரும் எனப் பௌரர்கள் கூறி, அரசாட்சியை தர்மமும் அழகிய ஒழுக்கமும் கொண்ட आदர்ஷமாகக் காண்கிறார்கள். ஆசி மொழிகளும் புகழ்ச்சிகளும் கேட்கும் போதும் ராமர் அமைதியுடனும் கட்டுப்பாட்டுடனும் உள்ளார்ந்த வைராக்யத்துடனும் நிலைத்திருக்கிறார். தகுதி-மரியாதைக்கேற்ப மக்களை மதித்து முன்னேறுகிறார். தர்மமும் கருணையும் கொண்ட அவரது காந்தமான நற்பண்பு காரணமாகக் காண்போர் கண்களையும் மனத்தையும் அவரிடமிருந்து விலக்க இயலாது; எல்லா வர்ணத்தாருக்கும் எல்லா வயதினருக்கும் அவர் சமமாக அருள் காட்டுகிறார். பிரதட்சிணை மரபை காத்து—தீர்த்தச் சந்திகள், கோவில் வழிகள், நினைவுச் சின்னங்கள், சைத்யத் தலங்களை வலப்புறமாக வைத்துக் கொண்டு—அவர் அரசமாளிகையை அடைகிறார்; அதன் கோபுரச் சிகரங்கள் மேகங்கள், கைலாசச் சிகரங்கள், வெண்மையான விமானங்கள் போன்றவை என உவமிக்கப்படுகின்றன. காவல் நிறைந்த முற்றங்களைத் தாண்டி, பின்தொடர்ந்தவர்களை விடுத்து, தந்தைக்கு அருகிலுள்ள அந்தப்புரத்தில் நுழைகிறார்; வெளியே காத்திருக்கும் மக்கள் கூட்டம், கடல் நிலவு உதயத்தை எதிர்பார்ப்பதுபோல், அவரது மீள்வருகையை எதிர்நோக்குகிறது.
Shlokas
Verse 1
स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः।पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागरुधूपितम्।।।।अपश्यन्नगरं श्रीमान्नानाजनसमाकुलम्।
அப்போது இராமன் மகிழ்ந்த நண்பர்களுடன் தேரில் ஏறினான். திருவுடைய இராமன் அந்த நகரத்தை நோக்கினான்—கொடிகளும் துவஜங்களும் அலங்கரித்திருந்தன; உயர்ந்த அகுரு தூபத்தின் மணம் பரவியிருந்தது; பலவகை மக்களால் நெருக்கமடைந்திருந்தது।
Verse 2
स गृहैरभ्रसङ्काशैः पाण्डुरैरुपशोभितम्।।।।राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागरुधूपितम्।
ராமன் அரசவீதியினூடே சென்றான்; அது அகுரு தூபத்தின் மணத்தால் நறுமணமாய், மேகங்களைப் போன்ற வெண்மையான வீடுகளால் அழகுபெற்றிருந்தது.
Verse 3
चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च।अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्।संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।।।
சிறந்த சந்தனம், அகில் குவியல்கள், உயர்ந்த நறுமணப் பொருட்கள், வெண்மையான க்ஷௌம ஆடைகளின் கட்டுகள் ஆகியவற்றால் அந்த அரசவழி அழகுபெற்றது. களங்கமற்ற முத்துகளும் சிறந்த ஸ்படிகப் பொருட்களும் ஒளிரச் செய்தன; அது விசாலமும் தடையற்றதுமாய், பலவகைப் பூக்களாலும் விதவிதமான உணவுப் பொருட்களாலும் பரவியிருந்தது॥
Verse 4
चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।2.17.3।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च। अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।2.17.4।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्। संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।2.17.5।।
சிறந்த சந்தனம், அகில் குவியல்கள், உயர்ந்த நறுமணப் பொருட்கள், வெண்மையான க்ஷௌம ஆடைகளின் கட்டுகள் ஆகியவற்றால் அந்த அரசவழி அழகுபெற்றது. களங்கமற்ற முத்துகளும் சிறந்த ஸ்படிகப் பொருட்களும் ஒளிரச் செய்தன; அது விசாலமும் தடையற்றதுமாய், பலவகைப் பூக்களாலும் விதவிதமான உணவுப் பொருட்களாலும் பரவியிருந்தது॥
Verse 5
चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।2.17.3।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च। अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।2.17.4।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्। संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।2.17.5।।
சிறந்த சந்தனம், அகில் குவியல்கள், உயர்ந்த நறுமணப் பொருட்கள், வெண்மையான க்ஷௌம ஆடைகளின் கட்டுகள் ஆகியவற்றால் அந்த அரசவழி அழகுபெற்றது. களங்கமற்ற முத்துகளும் சிறந்த ஸ்படிகப் பொருட்களும் ஒளிரச் செய்தன; அது விசாலமும் தடையற்றதுமாய், பலவகைப் பூக்களாலும் விதவிதமான உணவுப் பொருட்களாலும் பரவியிருந்தது॥
Verse 6
ददर्श तं राजपथं दिवि देवपथं यथा।दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगरुचन्दनैः।।।।नानामाल्योपगंधैश्च सदाऽभ्यर्चितचत्वरम्।
அவன் அந்த அரசவழியை கண்டான்; அது வானிலுள்ள தேவர்களின் பாதையைப் போல இருந்தது. அங்குள்ள சந்திப்பிடங்கள் தயிர், அக்ஷதை, ஹவி, லாஜம், தூபம், அகில், சந்தனம் ஆகியவற்றாலும், பலவகை மாலைகளும் நறுமணங்களும் கொண்டு எப்போதும் அர்ச்சிக்கப்பட்டன॥
Verse 7
अशीर्वादान्बहून् शृण्वन्सुहृद्भिस्समुदीरितान्।।।।यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान्ययौ।
அவன் நல்வாழ்த்தாளர்கள் கூறிய பல ஆசீர்வாதங்களைச் செவிமடுத்து, அனைவரையும் தக்க முறையில் போற்றி வணங்கி, அடுத்தடுத்து முன்னே சென்றான்।
Verse 8
पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः।।।।अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय।
“இன்று அபிஷேகமுற்றவனாய், பிதாமகர்களும் பிரபிதாமகர்களும் நடந்த அதே நெறியை ஏற்று, நாட்டை முறையாகப் பேணி காத்தருள்வாய்।”
Verse 9
यथास्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः।।।।ततस्सुखतरं रामे वत्स्यामस्सति राजनि।
“எங்களைத் தந்தையும் எல்லாப் பிதாமகர்களும் எவ்வாறு போஷித்தார்களோ, அதுபோலவே ராமன் அரசனானால் நாம் இன்னும் அதிகச் சுகத்துடன் வாழ்வோம்।”
Verse 10
अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः।।।।यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम्।
“இன்று எங்களுக்கு உணவே போதும்; வாழ்வின் பரம நோக்கங்களும் நிறைவேறியதுபோல் ஆகும்—அரசாட்சியில் உறுதியாக நிறுவப்பட்ட இராமன் ஊர்வலமாகப் புறப்படுவதை நாம் காண்போமாயின்.”
Verse 11
अतो हि नः प्रियतरं नान्यत्किञ्चिद्भविष्यति।।।।यथाऽभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः।
“ஆகையால் எங்களுக்கு இராமனின் அரசாபிஷேகம்—அளவற்ற தேஜஸுடைய இராமனுடையது—அதைக் காட்டிலும் இனிமையானது வேறொன்றும் எப்போதும் இருக்காது.”
Verse 12
एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः कथाश्शुभाः।।।।आत्मसम्पूजनीश्शृण्वन्ययौ रामो महापथम्।
நலம்கருதும் நண்பர்கள் கூறிய இவையும் பிறவும் ஆகிய மங்களமான உரைகள்—தம்மை போற்றிப் புகழ்ந்தவை—அவற்றை கேட்டபோதும் இராமன் பற்றற்றவனாய் இருந்து, அந்தப் பெருவீதியிலே தொடர்ந்து சென்றான்।
Verse 13
न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात्।।।।नर श्शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे।
ராகவன் முன்னே கடந்துபோன பின்னரும், அந்த நரசிறந்தவனிடமிருந்து எவரும் தம் மனத்தையோ—அல்லது கண்களையோ கூட—திருப்ப இயலவில்லை।
Verse 14
यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति।।।।निन्दित स्सर्वल्लोकेषु स्वात्माऽप्येनं विगर्हते।
யார் ராமனைத் தரிசிக்கவில்லையோ, அல்லது யாரை ராமன் தரிசிக்கவில்லையோ, அவர் எல்லா உலகங்களிலும் நிந்தைக்குரியவராவார்; அவருடைய சொந்த மனச்சாட்சி கூட அவரைத் தள்ளுபடி செய்யும்।
Verse 15
सर्वेषु हि स धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम्।।।।चतुर्णां हि वयः स्थानां तेन ते तमनुव्रताः।
அந்த தர்மாத்மா நான்கு வர்ணத்தாரிடமும், வயதின் நான்கு ஆசிரம நிலையினரிடமும் கருணை காட்டினார்; ஆகவே மக்கள் அவரைத் தொடர்ந்து பக்தியுடன் இருந்தனர்।
Verse 16
चतुष्पथान्देवपथांश्चैत्यान्यायतनानि च।।।।प्रदक्षिणं परिहरन् जगाम नृपते स्सुतः।
அரசனின் மகன் நாற்சந்திகள், தேவபாதைகள், சைத்யங்கள் மற்றும் ஆலயங்களை வலப்புறமாக வைத்துக் கொண்டு பக்தியுடன் பிரதட்சிணம் செய்து முன்னே சென்றான்।
Verse 17
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः।आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः।तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।
அரண்மனை வளாகத்தை அடைந்த அரசகுமாரன், செல்வச் சிறப்பால் ஒளிவீசித் தந்தையின் மாளிகைக்குள் நுழைந்தான்—பூமியிலுள்ள அந்த உத்தம இல்லம் மகேந்திரனின் சபைபோல் தோன்றியது. பலவகை மாளிகைச் சிகரங்கள் மங்களமான மேகக்கூட்டங்களைப் போலும், கைலாசச் சிகரங்களைப் போலும், வெண்மையான விமானங்களைப் போலும் ஆகாயத்தை மூடுவது போலத் தெரிந்தன; மேலும் விரிந்த மாளிகைப் பகுதிகள் ரத்தின ஜாலிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு மின்னின।
Verse 18
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।2.17.17।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः। आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।2.17.18।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः। तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।2.17.19।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।
ரகுநந்தனன் ராமன் அரசகுலத்தை அணைந்தான். அங்கு மங்கலமான மேகக்கூட்டங்களைப் போல ஒளிரும், கைலாசச் சிகரங்களைப் போன்ற பலவகை மாளிகைச் சிகரங்கள்; வெண்மையான விமானங்களைப் போல உயர்ந்த மாடங்கள் ஆகாயத்தை மூடுவது போலத் தோன்றின. ரத்தினவலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட விரிந்த மாளிகைகள் நிறைந்த, பூமியில் மகேந்திரன் இல்லம் போன்ற தந்தையின் அரண்மனையில் ராமன் திருமகள் அருளால் ஒளிவீசி நுழைந்தான்.
Verse 19
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।2.17.17।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः। आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।2.17.18।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः। तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।2.17.19।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।
ரத்தினவலைகளால் சீரமைக்கப்பட்டு விரிந்த மாளிகைகளால் நிறைந்த, பூமியில் மகேந்திரன் இல்லம் போன்ற தந்தையின் அரண்மனையில் அரசகுமாரன் ராமன் திருமகள் அருளால் ஒளிவீசி நுழைந்தான்.
Verse 20
स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः।।।।पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः।
வில் ஏந்திய காவலர்களால் காக்கப்பட்ட மூன்று முற்றங்களை ராமன் குதிரையில் கடந்து சென்றான்; பின்னர் மீதமிருந்த இரண்டு முற்றங்களில் நரசிறந்தவன் கால்நடையாக முன்னே சென்றான்.
Verse 21
स सर्वा स्समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः।सन्निवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तः पुरमभ्यगात्।।।।
தசரதன் மகன் ராமன் எல்லா வளாகங்களையும் கடந்து, உடன் வந்த அனைவரையும் திருப்பி அனுப்பி, சுத்தாந்தம்—அந்தப்புரத்தின் உள்மாளிகைக்குள்—நுழைந்தான்.
Verse 22
तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा जन स्स सर्वो मुदितो नृपात्मजे।प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं यथोदयं चन्द्रमसस्सरित्पतिः।।।।
அந்நேரம் அரசகுமாரன் தந்தையின் சன்னிதியில் நுழைந்தவுடன் மக்கள் அனைவரும் மகிழ்ச்சியால் களிகூர்ந்தனர். அவர் மீண்டும் வெளிவருவதை அவர்கள் எதிர்நோக்கினர்—கடல் சந்திரோதயத்தை எதிர்பார்ப்பதுபோல॥
Frequently Asked Questions
Rather than a conflict-choice, the pivotal action is Rāma’s disciplined public conduct: he receives intense civic adoration and praise yet remains steady, honors people appropriately, and proceeds with ritual and social propriety—modeling restraint and legitimacy expected of an heir.
The citizens articulate kingship as a moral good—seeing a righteous ruler enthroned is portrayed as a supreme human fulfillment—while the narrative frames true excellence as compassion toward all and inner composure even when celebrated.
The sarga maps Ayodhyā’s sacred-urban infrastructure: the royal highway, worshipped crossroads, temple-roads, monuments (caitya), shrines (āyatana), the multi-courtyard palace complex, and the inner apartments—presented through ritual details (incense, offerings, circumambulation etiquette).
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.