Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 16
Ayodhya KandaSarga 1648 Verses

Sarga 16

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम् (Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King)

अयोध्याकाण्ड

இந்த சர்க்கத்தில் சுமந்திரர் மக்கள் கூட்டம் நிறைந்த அந்தப்புர வாசலைக் கடந்து, தனிமையான அறைக்குச் செல்கிறார். அங்கே ஈட்டியும் வில்லும் ஏந்திய இளைய காவலர்கள் மிகுந்த விழிப்புடன் அந்தப்புரப் பரப்பை காக்கும் நிலை வர்ணிக்கப்படுகிறது. வாசலில் காஷாய ஆடை அணிந்த முதிய பெண் மேற்பார்வையாளர்களைக் கண்டு, சுமந்திரர் பணிவுடன் தன் வருகையை அறிவிக்கிறார்; அவர்கள் உடனே ராமருக்கு செய்தி தெரிவிக்கிறார்கள். பின் சுமந்திரர் ராமரைப் பார்க்கிறார்—பொன் கட்டிலில் அமர்ந்தவர், உயர்ந்த சந்தனத்தால் பூசப்பட்டவர், குபேரனைப் போல ஒளிவீசுபவர்; அருகில் சீதை சாமரம் ஏந்தி நின்று, அவரை ‘வரையப்பட்ட நிலவு’ போல் அழகுறச் செய்கிறாள். சுமந்திரர் வணங்கி தசரதரின் செய்தியை அறிவிக்கிறார்—கைகேயியுடன் அரசர் ராமரை உடனே காண விரும்புகிறார்; தாமதிக்க வேண்டாம். ராமர் மகிழ்ந்து, அபிஷேகத்துடன் தொடர்பான எண்ணம் மனத்தில் எழ, சீதையிடம் கூறுகிறார்; சீதை மங்கள வாழ்த்துகளுடன் திசைத் தேவதைகளிடம் பாதுகாப்பு வேண்டி, தீட்சை விரதத்தின் குறியீடுகளான அஜினம், மான் கொம்பு ஆகியவற்றையும் நினைவுறுத்துகிறாள். பின்னர் ராமர் சுமந்திரருடன் வெளியேறி, வாசலில் கைகூப்பி நின்ற லக்ஷ்மணனைப் பார்த்து அவரையும் உடன் அழைத்துச் செல்கிறார். ரதப் புறப்பாடு நகரத் திருவிழா போல அமைகிறது—வாத்திய ஒலிகள், ஸ்துதி முழக்கங்கள், மக்கள் கூட்டத்தின் ஆரவாரம், மலர்வீழ்ச்சி, நகரவாசிகளின் புகழ்வாக்குகள், குதிரை-யானை-ரதங்கள் நிறைந்த பெருவழி, மேகமுழக்கம் போன்ற ரதத்தின் ஒலி, மணியும் பொன்னும் பொலியும் அலங்காரம். இவ்வாறு இந்த சர்க்கம் அபிஷேக நம்பிக்கை-உற்சாகத்தின் பொதுப் பிரதித்வனியையும் ராமரின் நற்குணப் பெருமையையும் நிறுவுகிறது.

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.16

Shlokas

Verses 1-2

तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम् ।प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित् ॥१॥प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः ।अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम् ॥२॥

பழம்பெரும் மரபுகளை அறிந்த சுமந்திரர், மக்கள் கூட்டம் நிறைந்த அந்த அந்தப்புர வாயிலைத் தாண்டி, பின்னர் தனிமை நிறைந்த உள் முற்றத்தினை அடைந்தார்.

Verse 3

तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलङ्कृतान् ।ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान्सुसमाहितान् ॥३॥

அங்கே வாசலில் பெண்கள் அந்தப்புரத்தின் முதிய காவலர்களைக் கண்டான்—காவி ஆடை அணிந்தவர்கள், அழகாக அலங்கரிக்கப்பட்டவர்கள், கையில் தண்டம் ஏந்தி, முழு கவனத்துடன் நிலைத்து நின்றவர்கள்।

Verse 4

ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः ।सहसोत्पतितास्सर्वे स्वासनेभ्यस्ससम्भ्रमाः ॥४॥

சுமந்திரன் வருவதைக் கண்டதும், ராமனின் நலனைக் விரும்பிய அனைவரும் அவசர ஆவலுடன் தத்தம் ஆசனங்களிலிருந்து உடனே எழுந்தனர்।

Verse 5

तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः ।क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमंन्त्रो द्वारि तिष्ठति ॥५॥

வினயமிக்க, மிகுந்த மரியாதையுடைய தேரோட்டியின் மகன் அவர்களிடம் கூறினான்— “விரைவாக ராமருக்கு அறிவியுங்கள்; சுமந்திரர் வாசலில் காத்திருக்கிறார்.”

Verse 6

ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः ।सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाभिचक्षिरे ॥६॥

தம் ஆண்டவருக்கு இன்பம் தர விரும்பி அவர்கள் மனைவியுடன் இருந்த ராமரிடம் அணுகி, உடனே செய்தியை அறிவித்தனர்.

Verse 7

प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः ।तत्रैवानाययामास राघवप्रियकाम्यया ॥७॥

அவர்கள் தெரிவித்ததனால், தந்தையின் நெருங்கிய தேரோட்டி வந்துள்ளார் என்று அறிந்து, ராகவர் (ராமர்) அவரை மரியாதையுடன் வரவேற்க விரும்பி, அதே இடத்திற்கே அழைத்து வரச் செய்தார்.

Verses 8-10

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम् ।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे ॥८॥वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना ।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम् ॥९॥स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया ।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा ॥१०॥

சுமந்திரர் ராமரை கண்டார்—வைஶ்ரவணன் (குபேரன்) போல் ஒளிவீசுபவராக—உத்தமமான போர்வையுடன் கூடிய பொன்னாலான படுக்கையில் அமர்ந்து, அழகுற அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தார். பகைவரை அடக்கும் அந்தப் பெருமான், வராகரத்த நிறம் போன்ற செம்மைத் தழும்புடைய, தூய்மையும் நறுமணமும் நிறைந்த, அரிய சந்தனக் கலவையால் பூசப்பட்டிருந்தார். மேலும் அருகில் யாக்-வால் விசிறி (சாமரம்) கையில் கொண்டு சீதை நின்றிருந்தாள்; அவர் சித்ரா நட்சத்திரத்துடன் கூடிய நிலவுபோல் விளங்கினார்.

Verse 11

तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा ।ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत् ॥११॥

தன் இயல்பான தேஜஸால் ஒளிர்ந்து, எரியும் சூரியனைப் போலப் பிரகாசிக்கும் வரதனான ராமருக்கு, பணிவறிந்த அரண்மனைப் புகழ்பாடி சுமந்திரர் மிகுந்த தாழ்மையுடன் வணங்கினார்.

Verse 12

प्राञ्जलिस्सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने ।राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः ॥१२॥

விஹாரப் படுக்கையாசனத்தில் ஓய்வுற்றிருந்த சுமுகமான ராஜகுமாரனைப் பார்த்து, அரசனால் மதிக்கப்பட்ட சுமந்திரர் கைகூப்பி இவ்வசனங்களை உரைத்தார்.

Verse 13

कौशल्यासुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति ।महिष्या सह कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥१३॥

கௌசல்யையின் நற்புதல்வா ராமா! தந்தை உன்னைத் தரிசிக்க விரும்புகிறார்; மகிஷி கைகேயியுடன் அங்கே உடனே செல், தாமதிக்காதே.

Verse 14

एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः ।ततस्सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह ॥१४॥

இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் மகாதேஜஸ்வியான நரசிங்கன் ராமன் மகிழ்ந்தான். பின்னர் சுமந்திரரை முறையாக மதித்து, சீதையிடம் இவ்வசனங்களைச் சொன்னான்.

Verse 15

देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे ।मन्त्रयेते धृवं किञ्चिदभिषेचनसंहितम् ॥१५॥

தேவி! அரசனும் அரசியும் என் பொருட்டு ஒன்றுகூடி, நிச்சயமாக என் அபிஷேகத்துடன் தொடர்புடைய ஏதோ ஒன்றை ஆலோசிக்கின்றனர்.

Verse 16

लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा ।सञ्चोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा ॥१६॥

அவரின் உள்ளக்கருத்தை உணர்ந்து, பிரியத்தை நாடும், நற்குணமுடைய, கருநயனாளான ராணி என் நலனுக்காக அரசனைத் தூண்டுகின்றாள்.

Verse 17

सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी ।जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेस्सुता ॥१७॥

என் தாய்—கேகய அரசரின் மகள்—மகாராஜாவின் நலநோக்கைத் தொடர்ந்து மகிழ்ந்து, என் நன்மையையே நாடுகின்றாள்।

Verse 18

दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह ।सुमन्त्रं प्राहिणोद्दूतमर्थकामकरं मम ॥१८॥

நம் பாக்கியம் நன்று; மகாராஜா தம் பிரியமான மகிஷியுடன் சேர்ந்து, என் நலனையும் நீதியான விருப்பங்களையும் நிறைவேற்றும் தூதராக சுமந்திரரை அனுப்பினார்।

Verse 19

यादृशी परिषत्तत्र तादृशो दूत आगतः ।ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥१९॥

அங்கே உள்ள பரிஷத் எவ்வாறோ, அவ்வாறே தகுதியான தூதன் வந்துள்ளான். உறுதியாக இன்று அரசன் என்னை யுவராஜ்யத்தில் அபிஷேகம் செய்வான்।

Verse 20

हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम् ।सह त्वं परिवारेण सुखमास्व रमस्व च ॥२०॥

ஆக, நான் உடனே இங்கிருந்து சென்று மஹீபதியைத் தரிசிப்பேன். நீ உன் பரிவாரத்துடன் இங்கே சுகமாக இருந்து, அமைதியுடன் இளைப்பாறி இரு।

Verse 21

पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा ।आद्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी ॥२१॥

கணவரால் மதிக்கப்பட்ட கருநயனுடைய சீதை, மங்கள நிகழ்வுகளை மனத்தில் தியானித்தவளாய், தன் கணவரைத் தொடர்ந்து வாசல்வரை சென்றாள்.

Verse 22

राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम् ।कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत् ॥२२॥

பிராமணர்களால் போற்றப்படும் அரசையும், ராஜசூய அபிஷேகத்தையும் உனக்குச் செய்ய அரசன் தகுதியுடையவன்; உலககர்த்தா வாசவனாகிய இந்திரனுக்கு ஆட்சி அளித்ததுபோல.

Verse 23

दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम् ।कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम् ॥२३॥

தீட்சை பெற்றவனாய், விரதங்களில் நிலைத்தவனாய், தூயவனாய், சிறந்த மான் தோலை அணிந்து, குரங்கின் கொம்பை கையில் ஏந்திய உன்னைப் பார்த்து நான் பேரானந்தம் அடைவேன்.

Verse 24

पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः ।वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम् ॥२४॥

கிழக்கில் வஜ்ரதரன் (இந்திரன்) உன்னை காக்கட்டும்; தெற்கில் யமன்; மேற்கில் வருணன்; வடக்கில் தனேசன் (குபேரன்) உன்னைப் பாதுகாக்கட்டும்.

Verse 25

अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः ।निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात् ॥२५॥

பின்னர் சீதையிடம் விடைபெற்று, மங்கள அலங்காரங்களை அணிந்த ராமன், சுமந்திரனுடன் தன் இல்லத்திலிருந்து வெளியே புறப்பட்டான்.

Verse 26

पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः ।लक्ष्मणं द्वारिसोऽपश्यत्प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम् ॥२६॥

மலைக் குகையிலிருந்து வெளிவரும் சிங்கம்போல், வெளியே வந்த ஸ்ரீராமன் வாசலில் லக்ஷ்மணனை கண்டான்—பக்தியுடன் தலைவணங்கி, கைகூப்பி நின்றான்।

Verses 27-28

अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः ।स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च ॥२७॥ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम् ।वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः ॥२८॥

பின்னர் நடுப்புற முற்றத்தில் அவர் நண்பர்களைச் சந்தித்தார். அனைவரும் தம்மை ஆவலுடன் எதிர்நோக்கியதைப் பார்த்து அருகே சென்று அவர்களை அன்புடன் வரவேற்றார். அதன் பின் தீப்போல் ஒளிரும், மனிதர்களில் புலியான அந்த அரசகுமாரன் புலித்தோல் அணிந்து, வெள்ளியால் செய்யப்பட்ட சிறந்த தேரில் ஏறினான்।

Verses 29-30

मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम् ।मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम् ॥२९॥करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः ।हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम् ॥३०॥प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया ।

அந்தத் தேரு மேகமுழக்கம் போல் இடியொலித்தது; அகலமும் தடையற்ற பரப்பும் உடையது; மணியும் பொன்னும் அலங்கரித்தது; சூரியன் போன்ற ஒளியால் கண்களைப் பறிப்பதுபோல் பிரகாசித்தது. யானைக் குட்டிகள்போல் வலிமைமிக்க சிறந்த குதிரைகள் பூட்டப்பட்டு, ஹரிகள் இழுக்கும் சஹஸ்ராக்ஷ இந்திரனின் தேரைப் போல மிக வேகமாகச் சென்றது।

Verse 31

स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन् ॥३१॥निकेतान्निर्ययौ श्रीमान्महाभ्रादिव चन्द्रमाः ।

வானில் மழைமேகம் போல் முழங்கியபடி, அந்தச் செழுமைமிக்க தேரு அரண்மனையிலிருந்து வெளியே வந்தது—பெரும் மேகக்கூட்டத்தின் பின்னால் இருந்து நிலா வெளிப்படுவது போல।

Verse 32

छत्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः ॥३२॥जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः ।

குடையும் சாமரமும் கையில் ஏந்திய ராகவனின் இளையவன் இலக்குமணன், தேரின் பின்புறம் ஏறி, உண்மையான தம்பிபோல் தன் அண்ணன் ராமனைப் பாதுகாத்தான்।

Verse 33

ततो हलहलाशब्दस्तुमुलस्समजायत ॥३३॥तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः ।

அவர் புறப்பட்டபோது, சுற்றிலும் திரண்ட மக்கள் வெள்ளத்திலிருந்து ‘ஹா ஹா’ எனும் பெருங்கோலாகல ஒலி எழுந்தது।

Verse 34

ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसन्निभाः ॥३४॥अनुजग्मुस्तदा रामं शतशोऽथ सहस्रशः ।

அப்போது சிறந்த குதிரைகளில் ஏறிய முன்னோடிகளும், மலைபோல் பெரும் யானைகளில் அமர்ந்தவர்களும், நூற்றுக்கணக்காகவும் ஆயிரக்கணக்காகவும் ராமனைத் தொடர்ந்து சென்றனர்।

Verse 35

अग्रतश्चास्य सन्नद्धाश्चन्दनागरुभूषिताः ॥३५॥खड्गचापधराश्शूरा जग्मुराशंसवो जनाः ।

அவருக்கு முன்பாக கவசம் அணிந்த, சந்தனம் அகில் மணம் பூசிய, வாள் வில்லேந்திய வீரர்கள்—அவரின் வருகையை அறிவிக்கும் முன்னோடிகளாய் சென்றனர்।

Verse 36

ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम् ॥३६॥सिंहनादाश्च शूराणां तदा शुश्रुविरे पथि ।

அப்போது பாதையில் வாத்தியங்களின் ஒலி, வண்டிகளின் புகழ்பாடல்கள், மேலும் வீரர்களின் சிங்கநாதம் ஆகியவை கேட்கப்பட்டன।

Verse 37

हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिस्समन्ततः ॥३७॥कीर्यमाण स्सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिन्दमः ।

மாளிகைகளின் ஜன்னல்களில் நின்று அலங்கரித்த பெண்கள் எல்லாத் திசைகளிலும் மலர்க் குவியல்களைப் பொழிந்தனர்; அரிந்தமன் ஸ்ரீராமன் முன்னே சென்று கொண்டிருந்தான்.

Verse 38

रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः ॥३८॥वचोभिरग्य्रैर्हर्म्यस्था क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे ।

பின்னர் குறையற்ற அழகுடைய பெண்கள்—சிலர் மாடித் தளங்களில், சிலர் தரையில்—ராமனை மகிழ்வித்து மரியாதை செய்ய விரும்பி, தேர்ந்த இனிய சொற்களால் வணங்கினர்।

Verse 39

नूनं नन्दति ते माता कौशल्यामातृनन्दन ॥३९॥पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमवस्थितम् ।

தாயின் மகிழ்வே! உன் தாய் கௌசல்யா நிச்சயமாக ஆனந்திப்பாள்; உன் வாழ்வுப் பயணம் நிறைவேறி, தந்தையின் அரசில் நீ உறுதியாக நிலைபெற்றதை அவள் காணும் போது।

Verse 40

सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनी वराम् ॥४०॥अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम् ।

அந்த பெண்கள் ராமனின் இதயத்திற்குப் பிரியமான சீதையை எல்லா குலமகளிரிலும் சிறந்த குலமகளாகவே கருதினர்।

Verse 41

तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत्तपः ॥४१॥रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या ।

நிச்சயமாக அந்த தேவியார் முன்காலத்தில் மாபெரும் தவத்தை நற்கருமத்துடன் செய்திருந்தார்; அதனால் அவர் ராமனுடன் சேர்க்கை பெற்றார்—ரோஹிணி சந்திரனுடன் இணைந்ததுபோல்।

Verses 42-43

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः ॥४२॥शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः ।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम् ॥४३॥

இவ்வாறு அரசவீதியில் இருந்த ராமன், உயர்ந்த மாளிகைச் சிகரங்களில் இருந்த பெண்கள் கூறிய இனிய சொற்களை கேட்டான். தன்னைப் புகழும் வாக்குகளைச் செவிமடுத்து, அவன் பெருவழியில் முன்னே சென்றான்।

Verse 44

स राघवस्तत्र कथाप्रपञ्चान् शुश्राव लोकस्य समागतस्य ।आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः प्रहृष्टरूपस्य पुरो जनस्य ॥४४॥

அங்கே ராகவன் கூடியிருந்த மக்களின் பலவகை உரையாடல் ஓட்டங்களை கேட்டான்—தன்னைப் பற்றிய பலவிதச் சொற்களை; அவன் முன் இருந்த குடிமக்கள் மகிழ்ச்சியால் ஒளிவிட்டனர்।

Verse 45

एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य राजप्रसादाद्विपुलां गमिष्यन् ।एते वयं सर्व समृद्धकामा येषामयं नो भविता प्रशास्ता ॥४५॥

இன்று இந்த ராகவன் அரசரின் அருளால் பெரும் செல்வமும் ஆட்சியும் பெறச் செல்கிறான். இவன் எங்கள் ஆளுநனாக இருந்தால், எங்களின் எல்லா விருப்பங்களும் நிறைவேறும், நாங்கள் அனைவரும் செழிப்படைவோம்।

Verse 46

लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय ।न ह्यप्रियं किञ्चन जातु कश्चि त्पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन् ॥४६॥

இந்த ஸ்ரீராமன் நீண்ட காலம் இந்த முழு அரசையும் பெறுவானாயின் அதுவே மக்களுக்குப் பெரும் லாபம்; இந்த மனிதாதிபதியின் ஆட்சியில் யாரும் எந்நாளும் அசௌகரியமோ துயரமோ சிறிதளவும் காணமாட்டார்.

Verse 47

स घोषवद्भिश्च मतङ्गाजैर्ययैः पुरस्सरै स्स्वस्तिकसूतमागधैः ।महीयमानः प्रवरैश्च वादकै रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ ॥४७॥

முழங்கும் யானைகளும் குதிரைகளும் சூழ, முன்னே மங்கல ஸ்வஸ்தி பாடும் சூதர்-மாகதர் செல்க, சிறந்த வாத்தியக்காரர்களால் போற்றப்பட்டு மதிக்கப்பட்ட ராமர், வைஶ்ரவணன் (குபேரன்) போல் அரசோச்சமாக முன்னே சென்றார்.

Verse 48

करेणुमातंङ्गरथाश्वसंकुलं महाजनौघ परिपूर्णचत्वरम् ।प्रभूतरत्नं बहुपण्यसञ्चयं ददर्श रामो रुचिरं महापथम् ॥४८॥

இராமன் அந்த அழகிய பெருவீதியை கண்டான்—பெண் யானைகள், யானைகள், தேர்கள், குதிரைகள் எனக் களைகட்டியிருந்தது; சந்திப்பிடங்கள் பெருங்கூட்டத்தால் நிரம்பியிருந்தன; பல ரத்தினங்களால் செழித்து, பலவகை வாணிபப் பொருட்களின் குவியலால் வளமுற்றிருந்தது।

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Rama’s immediate, respectful compliance with the king’s summons (delivered by Sumantra), framed through vinaya and readiness for duty; the episode models how royal protocol and personal humility operate before any political reversal is revealed.

The chapter teaches that auspicious expectation must be held with discipline: Rama interprets events as coronation-related yet proceeds through right conduct—honouring elders, attending to messages promptly, and receiving public praise without losing composure.

Cultural landmarks include the inner apartments (antaḥpura), guarded courtyards, the royal highway (rājamārga/mahāpatha), rooftop/window viewing (prāsāda-śṛṅga, vātāyana), and consecration motifs (rājasūya, dīkṣā, maṅgala, directional deity invocations).

Ask anything about Sarga 16 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play