இந்த அதிகாரத்தில் வசு மோஹினியிடம் உபதேசிக்கிறார்—ஸ்ரீகிருஷ்ணன் களங்கமற்ற தூய சைதன்யமும் தெய்வீக ஒளியும்; கோலோகத்தில் நித்திய அந்தர்ஜ்யோதி ரூபமாகவும், வெளிப்பட்ட/வெளிப்படாத இரு நிலைகளிலும் பிரம்ம ரூபமாகவும் நிலைகொண்டவர் (1–5)। வ்ரிந்தாவனம், பசுக்கள், கோபர்கள், மரங்கள், பறவைகள் ஆகியவற்றுடன் கோலோகத்தின் புனித சூழல் வர்ணிக்கப்படுகிறது; பிரளயத்தில் தத்துவ அறிதல் மறையலாம் எனக் கூறப்படுகிறது (3–5)। பின்னர் ஒளிமய தரிசனம்—இளமைத் திகழும் கருநிற, புல்லாங்குழல் தாங்கிய இருகரப் பெருமான்; அவரது மார்பில் ராதை விளங்குகிறாள். ராதை பொன்னிறம், பிரகிருதியைத் தாண்டியவள், அவரோடு அபேதம் எனச் சொல்லப்படுகிறது (6–9)। பரம காரணம் சொல்லொணாதது; சிவனுக்கு அங்கு பெரும்பாலும் தியானமார்க்கமே, ஆனால் பக்தர்களுக்கு மீண்டும் மீண்டும் நான்குகரப் பிரகாச ரூப தரிசனம் கிடைக்கிறது; லக்ஷ்மி–சனத்குமார–விஷ்வக்சேன–நாராயண–பிரம்மா–தர்மபுத்திர வழியாக நாரதருக்கு பரம்பரை உபதேசம் வந்ததாக குறிப்பிடப்படுகிறது (10–21)। தொடர்ந்து லீலா-தத்துவம், தேவிகளின் ஐக்கியம் (ராதை=லக்ஷ்மி/சரஸ்வதி/சாவித்ரி; ஹரி=துர்கை), சக்தியின் சதி/பார்வதி முதலான வெளிப்பாடுகள், இறுதியில் ‘நேதி நேதி’ என முடித்து சாதனை—சரணாகதியின் வகைகள், வெளிப்பட்ட மந்திர விதி, குருபூஜை, வைஷ்ணவ மரியாதை, இடையறா ஸ்மரணம், திருவிழா-விரத அனுஷ்டானம் (22–48)।
Verse 1
वसुरुवाच । योऽसौ निरंजनो देवश्चित्स्वरूपी जनार्दनः । ज्योतीरूपो महाभागे कृष्णस्तल्लक्षणं श्रृणु ॥ १ ॥
வசு கூறினார்—களங்கமற்ற தேவனாகிய ஜனார்தனன், தூய சைதன்ய ஸ்வரூபன், ஜோதி ஸ்வரூபன்; மகாபாக்யவதியே! அவனே கிருஷ்ணன்—அவனுடைய இலக்கணங்களை கேள்.
Verse 2
गोलोके स विभुर्नित्यं ज्योतिरभ्यंतरे स्थितः । एक एव परं ब्रह्म दृश्यादृष्यस्वरूपधृक् ॥ २ ॥
கோலோகத்தில் அந்த விபு நித்தமும் உள்ளே உள்ள ஜோதி ரூபமாக நிலைகொள்கிறான். அவனே ஒரே பரப்ரஹ்மம்; காட்சி மற்றும் அகாட்சி ஆகிய இரு ரூபங்களையும் தாங்குபவன்.
Verse 3
तस्मिँल्लोके तु गावो हि गोपा गोप्यश्च मोहिनि । वृन्दावनं पूर्वतश्च शतश्रृंगस्तथा सरित् ॥ ३ ॥
மோகினியே! அந்த லோகத்தில் பசுக்கள், கோபர்கள், கோபிகைகள் உள்ளனர்; மேலும் கிழக்கில் விருந்தாவனம், சதச்ருங்க மலை மற்றும் புனித நதியும் உள்ளது.
Verse 4
विरजा नाम वृक्षाश्च पक्षिणश्च पृथग्विधाः । यावत्कालं तु प्रकृतिर्जागर्ति विधिनंदिनि ॥ ४ ॥
ஓ விதிநந்தினி! ‘விரஜா’ எனப்படும் மரங்களும், பலவகைத் தனித்தனிப் பறவைகளும் உள்ளன. இயற்கை (பிரக்ருதி) விழித்திருந்து செயல்படும் வரையில் அவை அவ்வாறே நிலைத்திருக்கும்.
Verse 5
तावत्कालं तु गोलोके दृश्य एव विभुः स्थितः । लये सुप्ता गवाद्यास्तु न जानंति विभुं परम् ॥ ५ ॥
அந்த நேரம் வரை கோலோகத்தில் அனைத்திலும் நிறைந்த பரம்பொருள் நேரடியாகத் தோன்றி நிலைத்திருப்பார். ஆனால் பிரளயக் காலத்தில் பசுக்கள் முதலியோர் உறக்கத்தில் ஆழ்ந்து, பரம விபுவை அறியமாட்டார்கள்.
Verse 6
ज्योतिःसमूहांतरतः कमनीयवपुर्द्धरः । किशोरो जलदश्यामः पीतकौशांबरावृतः ॥ ६ ॥
ஒளியின் பெருந்தொகுதியின் உள்ளிருந்து ஒரு அழகிய வடிவம் தோன்றியது—இளமைத் திருமேனி, மழைமேகம்போல் கருநிறம், மஞ்சள் பட்டு ஆடையால் மூடப்பட்டவர்.
Verse 7
द्विभुजो मुरलीहस्तः किरूटादिविभूषितः । आस्ते कैवल्यनाथस्तु राधावक्षस्थलोज्ज्वलः ॥ ७ ॥
இரு கரங்களுடன், கையில் முரளி தாங்கி, கிரீடம் முதலிய ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர். ராதை அவரது மார்பில் ஒளிர்வதால் பிரகாசிக்கும் அந்த கைवल்யநாதர் அங்கே அமர்ந்திருக்கிறார்.
Verse 8
प्राणाधिकप्रियतमा सा राधाराधितो यया । सुवर्णवर्णा देवी सा चिद्रूपा प्रकृतेः परा ॥ ८ ॥
அவள் உயிரைவிடவும் இனியவள்; அவளாலேயே ராதை ஆராதிக்கப்படுகிறாள். அந்த தேவி பொன்னிறம் கொண்டவள், சித்-ஸ்வரூபிணி, பிரக்ருதியைத் தாண்டியவள்.
Verse 9
तयोर्देहस्थयोर्नास्ति भेदो नित्यस्वरूपयोः । धावल्यदुग्धयोर्यद्वत्पृथिवीगंधयोर्यथा ॥ ९ ॥
ஒரே உடலில் நிலைபெறும் நித்திய-ஸ்வரூபமான அவ்விரண்டிற்கும் வேறுபாடு இல்லை; பாலில் வெண்மை பிரியாததுபோல், பூமியில் மணம் பிரியாததுபோல்।
Verse 10
तत्कारणं कारणानां निर्द्देष्टुं नैव शक्यते । वेदानिर्वचनीयं यत्तद्वक्तुं नैव शक्यते ॥ १० ॥
காரணங்களின் பரம காரணத்தைத் தெளிவாகச் சுட்டிக் காட்ட இயலாது; வேதங்களாலும் சொல்ல இயலாததை வாக்கால் கூற முடியாது।
Verse 11
ज्योतिरंतरतः प्रोक्तं यद्रूपं श्यामसुंदरम् । शिवेन दृष्टं तद्रूपं कदाचिद्ध्यानगोचरम् ॥ ११ ॥
உள்-ஜோதி எனப் போற்றப்படும் அந்த ஷ்யாமசுந்தர ரூபமே சிவனால் ஒருமுறை தரிசிக்கப்பட்டது; அது சில வேளைகளில் தியானத்திற்கே எட்டும்.
Verse 12
ततः प्रभृति जानंति गोलोकाख्यानमीप्सितम् । नारदाद्या विधिसुते सनकाद्याश्च योगिनः ॥ १२ ॥
அதன் பின், ஓ விதி-சுதா, ‘கோலோக’ எனப் போற்றப்படும் விரும்பத்தக்க வரலாறு நாரதர் முதலியோரும், சனகர் முதலிய யோகிகளும் அறிந்தனர்।
Verse 13
श्रुतं ध्यायंति तं सर्वे न तैर्दृष्टं कदाचन । साक्षाद्द्रष्टुं तु तपते शिवोऽद्यापि सनातनः ॥ १३ ॥
அனைவரும் ஸ்ருதி வழி கேட்டதுபோலவே அவரைத் தியானிக்கிறார்கள்; அவரை யாரும் ஒருபோதும் கண்டதில்லை. ஆனால் நேரடி தரிசனத்திற்காக நித்திய சிவன் இன்றும் தவம் செய்கிறான்।
Verse 14
नैव पश्यति तद्रूपं ध्यायति ध्यानगोचरम् । कदाचित्क्रीडतोर्देवि राधामाधवयोर्वपुः ॥ १४ ॥
அவன் அந்த ரூபத்தை நேரில் காணான்; தியானத்திற்கே எட்டுவது அதையே தியானிக்கிறான். தேவி, சில வேளைகளில் விளையாடும் ராதா-மாதவரின் திவ்ய உடல்வடிவை அவன் சிந்திக்கிறான்॥१४॥
Verse 15
द्विधाभूतमभूत्तत्र वामांगं तु चतुर्भुजम् । समानरूपावयवं समानांबरभूषणम् ॥ १५ ॥
அங்கே அந்த ரூபம் இரண்டாகப் பிரிந்தது; இடப்பக்கம் சதுர்புஜ ரூபமாக ஆனது. அங்கங்கள் ஒரே ஒற்றுமையுடன், ஆடையும் அணிகலன்களும் சமமாக இருந்தன॥१५॥
Verse 16
तद्वद्राधास्वरूपं च द्विधारूपमभूत्सति । ताभ्यां दृष्टं तत्स्वरूपं साक्षात्तावपि तत्समौ ॥ १६ ॥
அதேபோல் ராதையின் ஸ்வரூபமும் இருவடிவமாயிற்று. அந்த இருவரும் அந்த உண்மை ஸ்வரூபத்தை நேரில் கண்டனர்; அவர்களும் அந்த மூல ரூபத்திற்குச் சமமானவர்களாயினர்॥१६॥
Verse 17
चतुर्भुजं तु यद्रूपं लक्ष्मीकांतं मनोहरम् । तद्दृष्टं तु शिवाद्यैश्च भक्तवृन्दैरनेकशः ॥ १७ ॥
லக்ஷ்மீகாந்தனான ஆண்டவனின் அந்த மனம்கவரும் சதுர்புஜ ரூபம், சிவன் முதலியோரும் பல பக்தக் கூட்டங்களும் பலமுறை தரிசித்துள்ளனர்॥१७॥
Verse 18
सकृत्तु ब्रह्मणा दृष्टं देवि रूपं चतुर्भुजम् । सृष्टिकार्यप्रमुग्धेन दर्शितं कृपया स्वयम् ॥ १८ ॥
தேவி, ஒருமுறை பிரம்மா சதுர்புஜ ரூபத்தை தரிசித்தார்; படைப்புப் பணியில் மயங்கி குழம்பியபோது, நீயே கருணையால் அந்த ரூபத்தை அவருக்குச் சுயமாகக் காட்டினாய்॥१८॥
Verse 19
लक्ष्म्या सनात्कुमाराय वर्णितं विधिनंदिनि । विष्वक्सेनाय तूद्दिष्टं स्वरूपं तत्त्वमूर्तये ॥ १९ ॥
விதிநந்தினியே! லக்ஷ்மி சனத்குமாரருக்கு தத்துவமூர்த்தியின் ஸ்வரூபத்தை விளக்கியாள்; அதே ஸ்வரூபம் விஷ்வக்சேனருக்கும் உபதேசிக்கப்பட்டது।
Verse 20
नारायणेन विधिजे ततो ध्यायंति सर्वशः । धर्मपुत्रेण देवेशि नारदाय समीरितम् ॥ २० ॥
பின்னர் நாராயணன் விதிஜ பிரம்மாவுக்கு அதை உரைத்தான்; அதன் பின் எங்கும் அதையே தியானிக்கின்றனர். தேவேஷியே! தர்மபுத்திரன் நாரதருக்கும் அதை அறிவித்தான்।
Verse 21
गोलोकवर्णनं सर्वं राधाकृष्णमयं तथा । या तु राधा विधिसुते देवी देववरार्चिता ॥ २१ ॥
இவ்வாறு கோலோகத்தின் முழு வர்ணனையும் ராதா-கிருஷ்ணமயமாக உள்ளது. அந்த ராதா, விதிசுதையே, தேவியாகி—தேவர்களில் சிறந்தவர்களாலும் ஆராதிக்கப்படுகிறாள்।
Verse 22
सा स्वयं शिवरूपाभूत्कौतुकेन वरानने । तदृष्ट्वा सहसाश्चर्यं कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ॥ २२ ॥
வரானனையே! அவள் விளையாட்டு ஆர்வத்தால் தானே சிவரூபத்தை ஏற்றாள். அதை கண்ட யோகேஸ்வரேஸ்வரன் கிருஷ்ணன் திடீரென வியந்தான்।
Verse 23
मूलप्रकृतिरूपं तु दध्रे तत्समयोचितम् । विपरीतं वपुर्धृत्वा वामदेवो मुदान्वितः ॥ २३ ॥
அப்போது மகிழ்ச்சியுற்ற வாமதேவன் அந்த நேரத்திற்கேற்ற மூலப்ரகிருதி ரூபத்தை ஏற்று, மாறுபட்ட (விபரீத) உடல்வடிவத்தையும் தாங்கினான்।
Verse 24
ध्यायेदहर्निशं देवं दुर्गारूप धरं हरिम् । या राधा सैव लक्ष्मीस्तु सावित्री च सरस्वती ॥ २४ ॥
பகலும் இரவும் துர்கா ரூபம் தாங்கும் பகவான் ஹரியைத் தியானிக்க வேண்டும். ராதையே லக்ஷ்மி; அவளே சாவித்ரி, சரஸ்வதியும் ஆவாள்.
Verse 25
गंगा च ब्रह्मतनये नैव भेदोऽस्ति वस्तुतः । पंचधा सा स्थिता विद्याकामधेनुस्वरूपिणी ॥ २५ ॥
கங்கை மற்றும் பிரம்மனின் புதல்வி—இருவரிடமும் உண்மையில் வேறுபாடு இல்லை. அவள் ஐந்துவகை ரூபமாக நிலைத்து, வித்யா-ஸ்வரூபமாகவும் காமதேனு-ஸ்வரூபமாகவும் விளங்குகிறாள்.
Verse 26
यः कृष्णो राधिकानाथः स लक्ष्मीशः प्रकीर्तितः । स एव ब्रह्मरूपश्च धर्मो नारायणस्तथा ॥ २६ ॥
ராதிகாநாதனாகிய கிருஷ்ணனே லக்ஷ்மீபதியாகப் போற்றப்படுகிறார். அவரே பிரம்மஸ்வரூபம்; அவரே தர்மம்; அவரே நாராயணனும் ஆவார்.
Verse 27
एवं तु पंचधा रूपमास्थितो भगवानजः । कार्यकारणरूपोऽसौ ध्यांयंति जगतीतले ॥ २७ ॥
இவ்வாறு அஜனான பகவான் ஐந்துவகை ரூபம் ஏற்று, உலகில் காரண-காரிய ஸ்வரூபமாகத் தியானிக்கப்படுகிறார்.
Verse 28
तेन वै प्रेमसंबद्धो विषयी यः शिवः स तु । राधेशं राधिकारूपं स्वयं सच्चित्सुखात्मकम् ॥ २८ ॥
ஆகவே விஷயங்களில் ஈடுபட்ட சிவன், தெய்வீகப் பிரேமத்துடன் ஒன்றுபட்டு, ராதிகா ரூபமாகத் தோன்றும் ராதேசனை சத்-சித்-சுக ஸ்வரூபமான ஆத்மாவாக உணர்கிறான்.
Verse 29
देवतेजः समुद्भूता मूलप्रकृतिरीश्वरी । कृष्णरूपा महाभागे दैत्यसंहारकारिणी ॥ २९ ॥
தெய்வத் தேஜஸிலிருந்து தோன்றிய அந்த ஈஸ்வரி, மூலப் பிரகிருதியின் அதிஷ்டாத்ரி; ஓ மகாபாக்யவதியே! கிருஷ்ணரூபம் கொண்டு தைத்யர்களைச் சங்கரிக்கும் சக்தியாவாள்.
Verse 30
सती दक्षसुता भूत्वा विषयेशं शिवं श्रिता । भर्तुर्विनिंदनं श्रुत्वा सती त्यक्त्वा कलेवरम् ॥ ३० ॥
சதி தக்ஷனின் மகளாகப் பிறந்து, எல்லா உயிர்களுக்கும் ஈசனான சிவனைச் சரணடைந்தாள்; கணவனை நிந்தித்ததை கேட்டு சதி தன் உடலைத் துறந்தாள்.
Verse 31
जज्ञे हिमवतः क्षेत्रे मेनायां पुनरेव च । ततस्तप्त्वा तपो भद्रे शिवं प्राप शिवप्रदा ॥ ३१ ॥
மீண்டும் அவள் ஹிமவானின் புனிதப் பகுதியில் மேனையின் வயிற்றில் பிறந்தாள். ஓ பத்திரே! தவம் செய்து சிவனை அடைந்தாள்—சிவப்ரதா அவளே.
Verse 32
वस्तुतः कृष्णराधासौ शिवमोहनतत्परा । जगदंबास्वरूपा च यतो माया स्वयं विभुः ॥ ३२ ॥
உண்மையில் அந்த கிருஷ்ணராதை சிவனை மயக்குவதில் முழுமையாக ஈடுபட்டவள்; மேலும் அவள் ஜகதம்பா-ஸ்வரூபம், ஏனெனில் அவளே தானாகவே அனைத்திலும் பரவும் மாயாசக்தி.
Verse 33
अत एव ब्रह्मसुते स्कंदो गणपतिस्तथा । स्वयं कृष्णो गणपतिः स्वयं स्कंदः शिवोऽभवत् ॥ ३३ ॥
ஆகையால், ஓ பிரம்மபுத்ரா! ஸ்கந்தனும் கணபதியாக ஆனான்; கிருஷ்ணன் தானே கணபதி ஆனார், ஸ்கந்தன் தானே சிவனாக ஆனான்.
Verse 34
शिवमेवं वदंत्येके राधारूपं समाश्रितम् । कृष्णवक्षःस्थलस्थानं तयोर्भेदो न लक्ष्यते ॥ ३४ ॥
சிலர் கூறுவர்—சிவன் ராதா-ரூபத்தை ஏற்று, கண்ணனின் மார்பிடத்தில் உறைகிறான்; இருவரிடையிலும் வேறுபாடு காணப்படாது।
Verse 35
कृष्णो वा मूलप्रकृतिः शिवो वा राधिका स्वयम् । एवं वा मिथुनं वापि न केनापीति निश्चितम् ॥ ३५ ॥
கண்ணனே மூலப் பிரகிருதியா, அல்லது சிவனேதானா; ராதிகையே அந்தப் பரமத் தத்துவமா—அல்லது இதுவே தெய்வீக யுகலமா—என்று யாராலும் உறுதியாக நிர்ணயிக்கப்படவில்லை।
Verse 36
अनिर्देश्यं तु यद्वस्तु तन्निर्देष्टुं न च क्षमम् । उपलक्षणमेतद्धि यन्निदेशनमैश्वरम् ॥ ३६ ॥
விளக்க இயலாத அந்தப் பரமப் பொருளைத் துல்லியமாக வரையறுக்க முடியாது; அதற்கான ‘விளக்கம்’ என்பது வெறும் குறியீடு—இறைவன் அளிக்கும் அதிகாரபூர்வ சுட்டுமட்டும்।
Verse 37
शास्त्रं वेदाश्च सुभगे वर्णयंति यदीश्वरम् । तत्सर्वं प्राकृतं विद्धिनिर्देष्टुं शक्यमेव च ॥ ३७ ॥
அழகியவளே, சாஸ்திரங்களும் வேதங்களும் இறைவனைப் பற்றி வர்ணிப்பதெல்லாம் பிரகிருதி வட்டத்திற்குள் உள்ளதே; ஆகவே அதைச் சொல்லவும் சுட்டிக்காட்டவும் இயலும் என்று அறி।
Verse 38
अनिर्देश्यं तु यद्देवि तन्नेतीति निषिध्तयते । निषेधशेषः स विभुः कीर्तितः शरणागतैः ॥ ३८ ॥
தேவி, விளக்க இயலாததை ‘நேதி நேதி’—‘இது அல்ல, அது அல்ல’ என்ற மறுப்பினாலே சுட்டுகின்றனர். எல்லா மறுப்புகளுக்குப் பின் எது மீதமிருக்கிறதோ, அதுவே அனைத்திலும் நிறைந்த ஆண்டவன்; சரணடைந்தோர் அவனைப் புகழ்கின்றனர்।
Verse 39
शास्त्रं नियामकं भद्रे सर्वेषां कर्मणां भवेत् । कर्मी तु जीवः कथित ईश्वरांशो विभुः स्वयम् ॥ ३९ ॥
அருள்மிகு பெண்ணே! எல்லாக் கருமங்களுக்கும் நியமகமாக இருப்பது சாஸ்திரமே. கருமம் செய்பவன் ஜீவன்; அவன் ஈசுவரனின் அம்சம், தன் எல்லைக்குள் கర్త்ருத்துவம் உடையவனாய் பரவலானவன்.
Verse 40
प्रकृतेस्तु परो नित्यो मायया मोहितः शुभे । यस्तु साक्षी स्वयं पूर्णः सहानुशयिता स्थितः ॥ ४० ॥
அருள்மிகு பெண்ணே! நித்திய பரத்தத்துவம் பிரகிருதியைத் தாண்டியது; ஆயினும் மாயையால் மயங்கியதுபோல் தோன்றுகிறது. தானே பூர்ண சாட்சி ஆனவன், அனுசய (வாசனை) உடன் உள்ள்நியந்தாவாக நிலைத்திருக்கிறான்.
Verse 41
न वेत्ति तं चानुशयी वेदानुशयिनं स तु । शंखचक्रगदापद्मैरलंकृतभुजद्वयाः ॥ ४१ ॥
வேதங்களின் உள்ளார்ந்த ஆதாரமான அந்த ஹரியை, எப்போதும் பயிலும் ஒருவனும் உண்மையாக அறியான். அவரின் இரு புஜங்கள் சங்கம், சக்கரம், கதா, பத்மம் ஆகியவற்றால் அலங்கரிக்கப்பட்டுள்ளன.
Verse 42
प्रपन्नास्ते तु विज्ञेयाः द्विविधा विधिनंदिनि । आर्तदृप्तविभेदेन तत्रार्ता असहा मताः ॥ ४२ ॥
விதியின் பிரியமானவளே! சரணடைந்தோர் இருவகை—ஆர்த்தர் மற்றும் திருப்தர். அவர்களில் ஆர்த்தர் துயரைத் தாங்க இயலாதவர் எனக் கருதப்படுவர்.
Verse 43
दृप्ता जन्मांतरसहा निर्भयाः सदसज्जनाः । ये प्रपन्ना महालक्ष्म्यां सखिभावं समाश्रिताः ॥ ४३ ॥
மகாலக்ஷ்மியிடம் சரணடைந்து, அவளிடம் சখ্যபாவத்தை ஏற்றோர் திருப்தியுடனும் தன்னம்பிக்கையுடனும், பிறவி பிறவியாகத் தாங்கும் வல்லமையுடனும், அச்சமின்றியும், எப்போதும் சத்சங்கத்தில் இருப்பவர்களாகவும் ஆகிறார்கள்.
Verse 44
तेषां मंत्रं प्रवक्ष्यामि प्रयांति विधिबोधितम् । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति समुच्चरेत् ॥ ४४ ॥
இப்போது அவர்களுடைய மந்திரத்தைச் சொல்கிறேன்; விதியால் போதிக்கப்பட்டபடி அதனால் அவர்கள் நடைமுறையில் செல்கின்றனர். ‘கோபீஜனபத’ என்ற சொல்லின் இறுதியில் ‘வல்லபா’ என்று உச்சரிக்க வேண்டும்॥
Verse 45
चरणञ्च्छरणं पश्चात्प्रपद्ये पदमीरयेत् । षोडशार्णो मंत्रराजः साक्षाल्लक्ष्म्या प्रकाशितः ॥ ४५ ॥
‘சரணம் சரணம்’ என்று கூறிய பின் ‘ப்ரபத்யே’ என்ற பதத்தை ஜபிக்க வேண்டும். இந்த பதினாறு எழுத்து மந்திரராஜம் ஸ்ரீலட்சுமி தாயாரால் நேரடியாக வெளிப்படுத்தப்பட்டது॥
Verse 46
पूर्वं सनत्कुमाराय शंभवे तदनंतरम् । सखिभावं समाश्रित्य गोपिकावृंदमध्यगम् ॥ ४६ ॥
முதலில் சனத்குமாரருக்கு, அதன் பின் சம்புவுக்கு (சிவனுக்கு) அவர் தம்மை வெளிப்படுத்தினார். பின்னர் சखीபாவத்தை ஏற்று கோபிகை கூட்டத்தின் நடுவில் புகுந்தார்॥
Verse 47
आत्मानं चिंतयेद्भद्रे राधामाधवसंज्ञकम् । गुरुष्वीश्वरभावेन वर्त्तेत प्रणतः सदा ॥ ४७ ॥
அம்மையே, ராதா-மாதவ என்ற திருநாம அடையாளத்துடன் தன் ஆத்மாவைத் தியானிக்க வேண்டும். குருமார்களை ஈசனெனக் கருதி எப்போதும் பணிந்து நடக்க வேண்டும்॥
Verse 48
वैष्णवेषेु च सत्कृत्य तथा समतयान्यतः । दिवानिशं चिंतनं च स्वामिनोः प्रेमबंधनात् । कुर्यांत्पर्वस्वपि सदा यात्रापर्वमहोत्सवान् ॥ ४८ ॥
வைஷ்ணவர்களை மரியாதையுடன் போற்ற வேண்டும்; மற்றவர்களிடமும் சமநிலைப் பார்வை கொள்ள வேண்டும். தெய்வத் தம்பதியரின் அன்புப் பிணைப்பால் கட்டுண்டு இரவும் பகலும் ஆண்டவர்களைத் தியானிக்க வேண்டும்; எல்லா புனித நாட்களிலும் யாத்திரை, திருவிழா, மகோத்ஸவங்களை எப்போதும் நடத்த வேண்டும்॥
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे पुरुषोत्तममाहात्म्यं नाम एकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥ ५९ ॥
இவ்வாறு ஸ்ரீ ப்ருஹந்நாரதீய புராணத்தின் உத்தரபாகத்தில் வசு–மோகினி உரையாடலில் ‘புருஷோத்தம மாஹாத்மியம்’ எனப்படும் ஐம்பத்தொன்பதாம் (ஏகோனஷஷ்டிதம) அத்தியாயம் நிறைவுற்றது ॥௫௯॥
The two-armed flute-bearing form functions as the intimate Goloka identity (rasa-oriented upāsanā), while the four-armed form operates as a widely witnessed revelatory form accessible to devotees and invoked in transmission narratives. The chapter uses this hierarchy to distinguish meditative accessibility and devotional vision without denying non-duality at the level of tattva.
It asserts that the highest Reality cannot be fully captured by descriptive predicates, even when scripture provides authoritative indicators. ‘Neti neti’ functions as an apophatic method: negating all objectifiable categories to point to the remainder—Brahman/Īśvara as the all-pervading witness and inner regulator.
It outlines śaraṇāgati categories (distressed vs self-satisfied), praises refuge in Mahālakṣmī with a friendly (sakhya-like) intimacy, gives a revealed mantra formula, and prescribes conduct: identifying oneself in devotion to Rādhā–Mādhava, bowing with guru-reverence, honoring Vaiṣṇavas, maintaining equanimity, constant remembrance, and observing pilgrimages and holy festivals.