Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80
Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā
गच्छत्यपानोऽधश्चैव समानो ह्यद्यवस्थितः । उदानादुच्छ्वसितीति पञ्च भेदाच्च भाषते । इत्येते वायवः पंच वेष्टयंतीहदेहिनम् ॥ ८० ॥
gacchatyapāno'dhaścaiva samāno hyadyavasthitaḥ | udānāducchvasitīti pañca bhedācca bhāṣate | ityete vāyavaḥ paṃca veṣṭayaṃtīhadehinam || 80 ||
அபானன் கீழ்நோக்கிச் செல்கிறது; சமானன் நடுவில் நிலைபெற்றதாகச் சொல்லப்படுகிறது; உதானனால் உச்சுவாசச் செயல் உண்டாகிறது. இவ்வாறு ஐந்து வகைப்படி இவை ஐந்து பிராணவாயுக்கள் எனப் பேசப்படுகின்றன; இவ்வைந்து வாயுக்களும் இங்கு உடலுடையவனைச் சூழ்ந்து நிற்கின்றன।
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-dharma context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It frames the body as governed by five prāṇic forces; recognizing their functions supports yogic discernment (viveka) and steadiness, which are presented as aids to moksha.
While primarily yogic/physiological, it indirectly supports bhakti by teaching inner regulation: a steady prāṇa and disciplined body-mind make japa, dhyāna, and Viṣṇu-bhakti practices more stable and effective.
It reflects applied yogic science used alongside Vedic practice—knowledge of prāṇa-vāyu functions relevant to breath discipline (prāṇāyāma) and meditative recitation, though not a direct exposition of a specific Vedāṅga like Vyākaraṇa.