Mahabharata 3.201.129 — Vana Parva, Adhyaya 201, Shloka 129
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
सुवर्ण अग्निकी प्रथम संतान है। भूमि भगवान् विष्णुकी पत्नी है तथा गौएँ भगवान् सूर्यकी कन्याएँ हैं, अतः जो कोई सुवर्ण, गौ और पृथ्वीका दान करता है, उसके द्वारा तीनों लोकोंका दान सम्पन्न हो जाता है ।।
Mārkaṇḍeya uvāca: suvarṇam agneḥ prathamaṃ santānam; bhūmir bhagavato Viṣṇoḥ patnī; gāvaś ca bhagavataḥ Sūryasya kanyāḥ. ataḥ yaḥ kaścid suvarṇa-gō-pṛthivī-dānaṃ karoti, tena trayāṇām lokānāṃ dānaṃ sampannaṃ bhavati. paraṃ hi dānān na babhūva śāśvataṃ puṇyaṃ tri-loke; bhavate kutaḥ punaḥ? tasmāt pradhānaṃ paramaṃ hi dānam iti vadanti lokeṣu viśiṣṭa-buddhayaḥ.
மார்கண்டேயர் கூறினார்—பொன் அக்னியின் முதல் சந்ததி எனச் சொல்லப்படுகிறது; பூமி பகவான் விஷ்ணுவின் துணைவி, பசுக்கள் பகவான் சூரியனின் புதல்விகள். ஆகவே பொன், பசுக்கள், நிலம் ஆகியவற்றை தானம் செய்பவன், மும்முலகங்களையே தானம் செய்தவனாகக் கருதப்படுகிறான். உண்மையில் மும்முலகங்களிலும் தானத்தைவிட நிலையான புண்ணியத்தை அளிக்கும் செயல் எப்போதும் இருந்ததில்லை—இப்போது அது எவ்வாறு மேலாகும்? ஆகையால் அறிவிற் சிறந்தோர் தானத்தையே உயர்ந்த புண்ணியக் கருமம் எனப் புகழ்கின்றனர்.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Charity (dāna), especially the gifting of gold, cows, and land, is presented as the highest and most enduring source of merit; it is symbolically equated with giving the ‘three worlds’ because these gifts are linked to major cosmic deities and principles.
In Mārkaṇḍeya’s discourse, he explains the sacred associations of gold, earth, and cows with Agni, Viṣṇu, and Sūrya, and uses that cosmological framing to argue that no other act surpasses dāna in lasting spiritual benefit.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.