Shloka 49
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि- न्नैवंविधा: स्याम यथा प्रियं ते । ददस्व वा शक्रपुरी ममैव युध्यस्व वा भारतमुख्य वीर
na vidyate yuktir etasya kācin naivaṃvidhāḥ syāma yathā priyaṃ te | dadasva vā śakrapurī mamaiva yudhyasva vā bhāratamukhya vīra ||
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்—“உன் இந்த ஆசை நிறைவேற எந்தத் தந்திரமும் இல்லை. எங்கள் இழப்பில் உனக்குப் பிரியமானது நிறைவேற அனுமதிக்கும் அளவுக்கு நாங்கள் பலவீனர்கள் அல்லோம். ஆகவே, பாரதர்களில் முதன்மை வீரனே! சக்கிரபுரி (இந்திரபிரஸ்தம்) எனக்கே மீட்டுத் தா; இல்லையெனில் போர் செய்।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic boundary in political conflict: peace is possible only through restitution of rightful sovereignty; when injustice is entrenched as a ‘desire’ for unchecked rule, there is no ethical ‘means’ to satisfy it, and a kṣatriya must be prepared to defend justice even by war.
Yudhiṣṭhira, speaking through the envoy Sañjaya to Duryodhana, rejects Duryodhana’s ambition for unopposed Kaurava rule and issues a clear ultimatum: return Indraprastha to the Pāṇḍavas, or face battle.