Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
जिन्होंने देवताओंमें श्रेष्ठ स्थान पानेकी इच्छासे तन््द्रारहित होकर ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन किया था, वे महातेजस्वी बलसूदन इन्द्र भी आलस्य छोड़कर (कर्मपरायण होकर ही) मेघगर्जनाद्वारा आकाश तथा दिशाओंको गुँजाते हुए समय-समयपर वर्षा करते हैं ।।
hitvā sukhaṁ manasaś ca priyāṇi tena śakraḥ karmaṇā śraiṣṭhyam āpa | satyaṁ dharmaṁ pālayann apramatto damaṁ titikṣāṁ samatāṁ priyaṁ ca ||
வாயு கூறினார்—தன்சுகத்தையும் மனத்திற்குப் பிரியமானவற்றையும் துறந்து, சக்கிரன் (இந்திரன்) ஒழுங்குபடுத்திய செயற்பாட்டின் மூலம் உச்சச் சிறப்பை அடைந்தான். எப்போதும் விழிப்புடன் இருந்து சத்தியத்தையும் தர்மத்தையும் காத்து, புலனடக்கம், பொறுமை, சமநிலை, அனைவருக்கும் இனியதும் நலமளிப்பதும் ஆன நடத்தை ஆகியவற்றை பயின்றான்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Supremacy and true excellence arise from renouncing indulgent comfort and steadily practicing dharma: truthfulness, vigilant responsibility, self-restraint, endurance, and equanimity. The verse frames greatness as the result of ethical discipline (karma aligned with dharma), not mere privilege.
Vāyu cites Indra as an exemplar: by giving up personal pleasures and remaining alert in righteous conduct, Indra attained preeminence among the gods. The statement functions as moral instruction within the Udyoga Parva’s counsel-oriented setting.