Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Adhyāya 195 — Arjuna’s Capability and Restraint Regarding Divyāstras

Udyoga Parva

सात्यकिश्न महेष्वासो वृष्णीनां प्रवरो रथ: । वृत: शतसहस्रेण रथानां प्रणुदन्‌ बली,वृष्णिवंशके प्रमुख महारथी महान्‌ धनुर्धर बलवान्‌ सात्यकि एक लाख रथियोंसे घिरकर गर्जना करते हुए आगे बढ़ रहे थे

Vaiśampāyana uvāca |

Sātyakiś ca mahēṣvāso Vṛṣṇīnāṁ pravaro rathaḥ |

Vṛtaḥ śata-sahasreṇa rathānāṁ praṇudan balī ||

விருஷ்ணிகளில் முதன்மைத் தேர்வீரனும் மகாதனுர்தரனும் வலிமைமிக்கவனுமான சாத்தியகி, இலட்சம் தேர்களால் சூழப்பட்டிருந்தாலும், பகைவரின் தேர்களைத் தள்ளிப் பின்னடையச் செய்து கர்ஜித்தபடி முன்னேறினான்।

सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
महेष्वासःgreat archer (lit. one having a great bow)
महेष्वासः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
वृष्णीनाम्of the Vṛṣṇis
वृष्णीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृष्णि
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रवरःforemost, best
प्रवरः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवर
FormMasculine, Nominative, Singular
रथःchariot-warrior (lit. chariot)
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta), वृ (वरणे/आवरणे)
शतसहस्रेणby a hundred thousand
शतसहस्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootशतसहस्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
रथानाम्of chariots / chariot-warriors
रथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रणुदन्driving back, pushing away
प्रणुदन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-नुद्
FormMasculine, Nominative, Singular, Present active participle (śatṛ), नुद् (प्रेरणे/नुदने), प्र
बलीthe strong one, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sātyaki
V
Vṛṣṇis
C
chariots (rathāḥ)

Educational Q&A

The verse underscores steadfast courage and disciplined strength: even when outnumbered, a righteous warrior is expected to stand firm, act decisively, and protect his side through skill and resolve—an aspect of kṣatriya-dharma.

Vaiśampāyana describes Sātyaki, the foremost Vṛṣṇi archer, advancing in battle-like formation; despite being encircled by an immense host of chariots, he forcefully repels them and presses forward.