Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)

“राजन! सत्यवतीके गर्भसे कुरुकुलका भार वहन करनेवाले धर्मात्मा महाबाहु श्रीमान्‌ विचित्रवीर्य उत्पन्न हुए, जो मेरे छोटे भाई थे

rājan! satyavatyāṃ garbhase kurukulakā bhāra-vahanaṃ kurvantaḥ dharmātmā mahābāhuḥ śrīmān vicitravīrya utpannāḥ, yo me laghu-bhrātā āsīt.

வாயு கூறினார்—அரசே! சத்தியவதியின் கர்ப்பத்திலிருந்து குருகுலத்தின் பாரத்தைத் தாங்கும் தர்மாத்மா, மகாபாகு, ஸ்ரீமான் விசித்ரவீர்யன் பிறந்தான்; அவன் என் இளைய சகோதரன்.

राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सत्यवत्याःof Satyavatī
सत्यवत्याः:
TypeNoun
Rootसत्यवती
FormFeminine, Genitive, Singular
गर्भात्from the womb
गर्भात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगर्भ
FormMasculine, Ablative, Singular
कुरुकुलस्यof the Kuru lineage
कुरुकुलस्य:
TypeNoun
Rootकुरुकुल
FormNeuter, Genitive, Singular
भारम्burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार
FormMasculine, Accusative, Singular
वहनbearing/carrying
वहन:
TypeVerb
Rootवह्
FormShatru (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्illustrious, prosperous
श्रीमान्:
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विचित्रवीर्यःVichitravīrya (name)
विचित्रवीर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootविचित्रवीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्पन्नःwas born/produced
उत्पन्नः:
TypeVerb
Rootउत् + पद्
FormKta (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
लघुyounger
लघु:
TypeAdjective
Rootलघु
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्राताbrother
भ्राता:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
S
Satyavatī
V
Vichitravīrya
K
Kuru dynasty (Kurukula)
K
King (addressed listener)

Educational Q&A

The verse frames kingship and lineage as a moral responsibility: a ruler (or dynastic heir) is praised not merely for birth, but for sustaining the Kuru line through dharma—bearing the ‘burden’ of duty with righteousness and strength.

Vāyu addresses a king and recounts dynastic origins, stating that Vichitravīrya was born from Satyavatī and is described as righteous and heroic, one who upheld the Kuru lineage; Vāyu identifies him as his younger brother.