Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

उद्योगपर्व — अध्याय १४० (कृष्णेन कर्णं प्रति पाण्डवबल-वैशिष्ट्यप्रदर्शनम्) / Udyoga Parva, Chapter 140

Krishna’s appraisal of Pandava advantage and war portents

केशव! जिनके पति, पुत्र और संरक्षक मार दिये गये होंगे, वे धृतराष्ट्रके पुत्रों और पौत्रोंकी बहुएँ जब गान्धारीके साथ एकत्र होकर कुत्तों, गीधों और कुरर पक्षियोंसे भरे हुए समरांगणमें रोती हुई विचरेंगी, जनार्दन! वही उस यज्ञका अवभृथस्नान होगा ।। विद्यावृद्धा वयोवृद्धा: क्षत्रिया: क्षत्रियर्षभ । वृथा मृत्युं न कुर्वीरिस्त्वत्कृते मधुसूदन,क्षत्रियशिरोमणि मधुसूदन! तुम्हारे इस शान्ति-स्थापनके प्रयत्नसे कहीं ऐसा न हो कि विद्यावृद्ध और वयोवृद्ध क्षत्रियगण व्यर्थ मृत्युको प्राप्त हों (युद्धमें शस्त्रोंसे होनेवाली मृत्युसे वंचित रह जायाँ)

Keśava! yeṣāṁ patayaḥ putrāś ca pālakāś ca hata-bhaviṣyanti, tā dhṛtarāṣṭra-putra-pautrāṇāṁ snuṣāḥ gāndhāryā sahaikatrībhūya śva-gṛdhra-kurara-saṅkīrṇe samara-aṅgaṇe rudantyo vicarantyaḥ, Janārdana, tad eva tasya yajñasya avabhṛtha-snānaṁ bhaviṣyati. Vidyā-vṛddhā vayaḥ-vṛddhāḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha; vṛthā mṛtyuṁ na kurvīriḥ tvat-kṛte, Madhusūdana.

கேசவா! யாருடைய கணவர்கள், மகன்கள், காவலர்கள் கொல்லப்பட்டிருப்பார்களோ, அந்தத் த்ருதராஷ்டிரனின் மகன்கள், பேரன்களின் மருமகள்கள் காந்தாரியுடன் ஒன்றுகூடி, நாய்கள், கழுகுகள், குரரப் பறவைகள் நிறைந்த போர்க்களத்தில் அழுதபடி அலைவார்கள்—ஓ ஜனார்தன—அதுவே அந்த யாகத்தின் அவப்ருத ஸ்நானம் ஆகும். மேலும், ஓ க்ஷத்திரியர்களில் சிறந்தவனே, மதுசூதன—உன் காரணமாக கல்வியிலும் வயதிலும் முதிர்ந்த க்ஷத்திரியர்கள் வீண்மரணம் அடையாதபடி செய்; உன் சமாதான முயற்சியால் அவர்கள் போருக்குரிய மரணத்திலிருந்து வஞ்சிக்கப்படாதிருக்கட்டும்.

विद्या-वृद्धाःthose advanced in learning
विद्या-वृद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविद्यावृद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
वयः-वृद्धाःthose advanced in age
वयः-वृद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवयोवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रियाःKshatriyas, warriors
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रिय-ऋषभO bull among Kshatriyas
क्षत्रिय-ऋषभ:
TypeNoun
Rootक्षत्रियर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular
वृथाin vain, fruitlessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
कुर्वीरिyou (all) should do / make
कुर्वीरि:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (Vidhi-lin), 2nd, Plural, Parasmaipada
त्वत्-कृतेfor your sake / on account of you
त्वत्-कृते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्वत्कृत
FormNeuter, Locative, Singular
मधुसूदनO slayer of Madhu (Krishna)
मधुसूदन:
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Vocative, Singular

कर्ण उवाच

K
Karna
K
Kṛṣṇa (Keśava, Janārdana, Madhusūdana)
D
Dhṛtarāṣṭra
G
Gāndhārī
K
Kauravas (sons and grandsons of Dhṛtarāṣṭra)
D
daughters-in-law (snuṣāḥ)
B
battlefield (samara-aṅgaṇa)
D
dogs
V
vultures
K
kurara birds
A
avabhṛtha bath
Y
yajña (sacrifice)