Shloka 15
भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शमोपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel of Conciliation to Duryodhana
विक्रमाधिगता हार्था: क्षत्रधर्मेण जीवत: । मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम
vikramādhigatā hārthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ | mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama puruṣottama | tad-anantaraṃ kṣatriya-dharme tatpara-raṇe vā ubhau mādrī-kumārau prati mama eṣa saṃdeśaḥ—"vīrāḥ! yuyam api prāṇānām api bājīṃ kṛtvā sva-vikrameṇa prāptān bhogān eva bhuṅkṣvadhvam | kṣatra-dharmeṇa nirvāhaṃ kurvataḥ manuṣyasya manaḥ vikramārjitāḥ padārthāḥ eva sadā santoṣayanti"
ஓ புருஷோத்தமா! க்ஷத்திரிய தர்மத்தைப் பின்பற்றி வாழும் மனிதனின் உள்ளத்தை எப்போதும் மகிழ்விப்பது, அவன் தன் வீரத்தால் ஈட்டிய பயன்களே. ஆகவே அடுத்து, எப்போதும் க்ஷத்திரியக் கடமையில் உறுதியாக இருக்கும் மாத்ரியின் இரு புதல்வருக்கும் என் செய்தியைச் சொல்: “வீரர்களே! உயிரையே பணமாக வைத்தாலும், உங்கள் பராக்கிரமத்தால் பெற்ற இன்பங்களையே அனுபவியுங்கள். க்ஷத்திரிய வழியில் வாழும் மனிதனின் மனம், வீரத்தால் ஈட்டிய பொருள்களாலேயே உண்மையில் திருப்தி அடைகிறது.”
पुत्र उवाच
Educational Q&A
A Kshatriya should value and enjoy only what is earned through personal valor and righteous warrior-duty; such self-won gains alone bring lasting inner satisfaction and honor.
A speaker (identified as ‘the son’) instructs that a message be delivered to the two sons of Madri (Nakula and Sahadeva), urging them to remain steadfast in Kshatriya-dharma and to partake only of enjoyments obtained by their own heroic effort, even at the risk of life.