Shloka 18
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
राजा ही सत्ययुग, त्रेता और द्वापरका स्रष्टा है। चौथे युग कलिके प्रकट होनेमें भी वही कारण है ।।
rājā hi satyayuga-tretā-dvāparāṇāṁ sraṣṭā; caturthe yuge kali-prādurbhāve ’pi sa eva kāraṇam. kṛtasya karaṇād rājā svargam atyantam aśnute; tretāyāḥ karaṇād rājā svargaṁ nātyantam aśnute.
வாயு கூறினார்—அரசன் க்ருத (ஸத்ய) யுகம், திரேதா, துவாபர யுகங்களின் படைப்பாளி; நான்காம் யுகமான கலி வெளிப்படுவதற்கும் அவனே காரணம். நீதிச் செயல்களால் க்ருதயுகத்தை நிறுவினால் அரசன் ஒப்பற்ற, அழியாத சொர்க்கத்தை அடைவான்; திரேதாயுகத்தை நிகழ்த்தினாலும் சொர்க்கம் கிடைக்கும், ஆனால் அது அழியாததல்ல.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The moral quality of an age is not merely cosmic fate; it is strongly conditioned by the ruler’s conduct. A king who upholds dharma can ‘establish’ a Satya-like order and gains the highest, enduring heavenly reward; lesser but still righteous governance yields merit, though its fruit is not described as imperishable.
Vāyu is instructing about rājadharma (the duties and power of kingship), emphasizing that the king’s actions shape societal conditions across the yugas and determine the nature and permanence of his posthumous reward.