Shloka 34
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
शोणितोदा सुसम्पूर्णा दुस्तरा पारगैनरि: । हतनागमहानक्रा परलोकवहाशिवा
śoṇitodā susampūrṇā dustarā pāragair nṛbhiḥ | hatanāga-mahānakrā paralokavahā śivā ||
அம்பரீஷன் கூறினான்—இரத்தமே நீராக ஓடும் அந்த நதி முழுவதும் நிரம்பி, கரைமுகம் அறிந்தவர்க்கும் கடக்க அரிது. அதில் பெரும் முதலைகள் உலாவுகின்றன; கொல்லப்பட்ட யானைகள் சிதறிக் கிடக்கின்றன; அது உயிர்களை மறுலோகத்திற்கே இட்டுச் செல்கிறது—ஆயினும் (அந்தக் கொடுஞ்செயலிலும்) அது ‘சிவா’ என, ‘மங்கலமாய்’ அழைக்கப்படுகிறது.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse uses stark battlefield/otherworld imagery to underline the moral gravity of violence and death: actions can sweep beings toward the afterlife like an overflowing, perilous river. Calling it ‘śivā’ highlights a paradox—death can be ‘auspicious’ only in the sense that it delivers the inevitable fruit of karma and leads the soul onward, urging ethical restraint and dharmic conduct.
Ambarīṣa describes a terrifying river—filled with blood, crowded with crocodiles, and marked by slain elephants—portraying an almost infernal crossing associated with death and the passage to the next world. The description functions as a warning and a moral illustration within the reflective, didactic tone of Śānti Parva.