Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 2036
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
संख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्धवं बहु । उज्ज्वल और तेज धारवाले
saṅkhyāsamaya-vistīrṇam abhijātodbhavaṃ bahu | ujjvalaṃ ca tejo-dhārāvantaṃ samantato loha-mayaṃ tathā tīkṣṇaṃ prāsa-śakti-ṛṣṭi-paraśv-ādi astrāṇi śastrāṇi ca yair āghātaḥ kriyate, tad eva tasya yuddha-yajñasya bahu-saṅkhyakaṃ dīrgha-kāla-sādhyaṃ kulīna-puruṣa-saṅgṛhītaṃ nānā-vidhaṃ dravyam ||
அந்த போர்-யாகத்தில் பலவும் பலவகையுமான ‘பொருட்கள்’ என்பவை—ஒளிவீசும், கூர்மையான धारையுடைய, முழுவதும் இரும்பால் செய்யப்பட்ட—ஈட்டிகள், சக்திகள், ரிஷ்டிகள், கோடாரிகள் முதலிய ஆயுதங்களே; அவற்றால் தான் தாக்கங்கள் நிகழ்கின்றன. அவற்றின் பெருக்கமும், நீண்ட ஆயத்தமும், குலமிகு வீரர்களால் சேகரிக்கப்பட்டிருப்பதும் அந்தக் கொடுஞ்சடங்கின் விரிந்த உபகரணமாகும்.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The passage frames warfare as a ‘sacrifice’ whose requisites are weapons and martial resources, highlighting how violence can be ritually and socially justified; ethically, it invites reflection on the cost, preparation, and moral burden of treating war like a sacred rite.
Ambarīṣa describes the components of a metaphorical war-sacrifice: numerous iron weapons—spears, lances, javelins, axes, and other arms—used to strike opponents, emphasizing their abundance, sharpness, and the long effort by which noble warriors accumulate them.