Shloka 6
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
यानि ग्राम्याणि भोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्रियात् । दशपस्तेन भर्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिप:
yāni grāmyāṇi bhojyāni grāmikas tāny upāśriyāt | daśapas tena bhartavyas tenāpi dviguṇādhipaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—கிராமத்தில் உண்டாகும் உண்ணத்தக்க வருவாயும் விளைச்சலும் அனைத்தையும் கிராமத் தலைவர் தன் கட்டுப்பாட்டில் வைத்துப் பராமரித்து, அதிலிருந்து நிர்ணயிக்கப்பட்ட பங்கை ஊதியமாக எடுத்துக்கொள்ள வேண்டும். அதே வருவாயிலிருந்து பத்து கிராமங்களின் அதிகாரிக்கும் உரிய ஊதியம் கொடுத்து பராமரிக்க வேண்டும்; அதுபோல பத்து கிராமங்களின் அதிகாரி இருபது கிராமங்களின் அதிகாரியைத் தகுந்த ஊதியத்தால் பராமரிக்க வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A graded administrative structure should be funded from local revenues with fixed, regulated remuneration: the village head manages village produce and supports higher officials (ten-village and twenty-village overseers) through stipulated shares, ensuring orderly governance and accountability.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma outlines a practical model of rural administration, describing how village produce/revenue is handled and how successive tiers of officials are maintained through assigned wages.