Shloka 15
दुर्ग-निवेश-राजधर्मः | Fortified Capital and the King’s Residential Polity
Rājadharma
आशयाश्रोदपानाश्च प्रभूतसलिलाकरा: | निरोद्धव्या: सदा राज्ञा क्षीरिणशक्षु महीरुहा:
āśayāś codapānāś ca prabhūtasalilākarāḥ | niroddhavyāḥ sadā rājñā kṣīriṇaś ca mahīruhāḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்— குளங்கள், தடாகங்கள் போன்ற நீர்த்தேக்கங்கள்; கிணறுகள், படிக்கிணறுகள்; நீர் நிறைந்த பெரிய ஏரிகள்; மேலும் பால் போன்ற சாறு தரும் மரங்கள்—இவற்றை அரசன் எப்போதும் பாதுகாக்க வேண்டும். இவற்றின் பாதுகாப்பால் மக்கள் நலம் நிலைபெறும்; தர்மமுடைய அரசாட்சியும் உறுதியாகும்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes protecting essential commons—water bodies (ponds, wells, large reservoirs) and life-sustaining trees—because they secure health, agriculture, and social stability; this is presented as an ongoing royal duty.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king that safeguarding water sources and sap-bearing trees is a constant responsibility of governance, emphasizing practical welfare as a component of righteousness.