Shloka 14
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा । ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले
dharaṇyām atha līnāyām apsu caikārṇave purā | jyotir-bhūte jale cāpi līne jyotiṣi cānile, nṛpaśreṣṭha adya tvaṁ pañcabhūtānām ātyantika-pralayasya vṛttāntaṁ śṛṇu |
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பழங்காலத்தில் பூமி ஒரே பேர்கடலின் நீரில் லயமானபோது, நீர் ஒளியாகி ஒளியிலேயே லயமானது; அந்த ஒளி காற்றில் லயமானது. இவ்வாறு படிப்படியாக எல்லாப் பொருள்களும் தத்தம் நுண்காரணங்களில் ஒடுங்கின. அப்போது எங்கும் எதுவும் காணப்படவில்லை; இருளே மட்டும் நிலைத்தது.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
All manifested forms are impermanent and ultimately resolve back into subtler causes; recognizing this cosmic reabsorption supports detachment and steadiness in dharma by loosening clinging to transient worldly structures.
Vaiśampāyana describes an ancient scene of cosmic dissolution: earth merges into water, water into the fiery/light principle, and that into wind, indicating a stepwise withdrawal of the elements until perceptible reality disappears into darkness.