Shloka 22
Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response
जो सम्पूर्ण जगत्के साक्षी, अजन्मा, अन्तर्यामी, पुराणपुरुष, सूर्यके समान तेजस्वी, ईश्वर और सब प्रकारसे सबकी गति हैं, उन परमेश्वरको तुम सब लोग एकाग्रचित्त होकर प्रणाम करो; क्योंकि उन वासुदेवस्वरूप नारायण ऋषिको शेषशायी भी प्रणाम करते हैं २१ ।।
sa hi lokayoniḥ amṛtasya padaṃ sūkṣmaṃ parāyaṇam acalaṃ hi padam | tat sāṅkhyayogibhir udāravṛtaṃ buddhyā yatātmabhir idaṃ sanātanam ||
அவரே உலகங்களின் மூலக் கருவாய்; அவரே அமரத்துவத்தின் நுண்ணிய பதம், பரம அடைக்கலம், அசையாத வாசஸ்தலம். அந்த சனாதனத் தத்துவத்தை சாங்க்ய-யோக சாதகர்கள், கட்டுப்பட்ட ஆத்மாவுடன், நுண்ணிய புத்தியால் உணர்ந்து தாங்குகின்றனர்; ஆகவே அந்த அந்தர்யாமி, எல்லா உயிர்களுக்கும் பரம கதியான இறைவனை ஒருமுகச் சிந்தையுடன் வணங்க வேண்டும்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Being is the subtle, immortal, and immutable goal—the highest refuge—and that disciplined seekers of Sāṅkhya and Yoga approach this eternal reality through purified insight and self-control; hence reverence and single-pointed devotion are ethically appropriate responses.
Vaishampayana describes the Supreme Lord (identified in the surrounding context with Narayana/Vasudeva) as the origin and final destination of all beings, emphasizing that even exalted spiritual paths like Sāṅkhya and Yoga culminate in recognizing and honoring this ultimate, unshakable abode.