Shloka 4
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
रत्यर्थमभिसम्बन्धादन्योन्यगुणसंश्रयात् । ऋतोौ निर्वर्त्यते रूपं तद् वक्ष्यामि निदर्शनम्
Janaka uvāca: ratyartham abhisambandhād anyonya-guṇa-saṁśrayāt | ṛtau nirvartyate rūpaṁ tad vakṣyāmi nidarśanam ||
ஜனகர் கூறினார்—காம இன்பத்திற்காக ஆண்-பெண் இணையும் போது, இருவரின் குணங்கள் பரஸ்பரம் சார்ந்து கலப்பதால், பெண் உரிய பருவத்தில் (துகாலத்தில்) உடல்-ரூபம் உருவாகிறது. வேதமும் சாஸ்திரமும் கூறுவது போல, உடலில் தந்தை-தாயின் குணங்கள் எவ்வாறு வெளிப்படுகின்றன என்பதை நான் ஒரு எடுத்துக்காட்டால் விளக்குவேன்.
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka teaches that the embodied form arises through parental union at the proper fertile time, and that the child’s body is understood as reflecting a blending of the parents’ qualities, a view he frames as supported by Vedic and śāstric tradition.
In a didactic exchange within Śānti Parva, King Janaka speaks as a teacher, introducing an explanatory ‘illustration’ about how conception and bodily formation are traditionally described, grounding his account in scriptural authority.