Shloka 38
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
भोक्तव्यानि मयैतानि देवलोकगतेन वै | इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम्
bhoaktavyāni mayaitāni devalokagatena vai | ihaiva cainaṁ bhokṣyāmi śubhāśubhaphalodayam ||
‘தேவலோகத்திற்குச் சென்ற பின் இவற்றை நான் அனுபவித்தே ஆக வேண்டும்; மேலும் இங்கேயே நன்மை–தீமைச் செயல்களின் உதித்த பலனையும் நான் அனுபவிப்பேன்’ என்று பிரகிருதியின் உந்துதலால் ஜீவன் எண்ணுகிறது. இவ்வாறு இன்பம்–துன்பம் போன்ற இரட்டைகள் இயல்பாக மீண்டும் மீண்டும் வருகின்றன; ஆனால் அறியாமையால் உடலோடு கூடிய ஆத்மா ‘இவை என்னையே தாக்குகின்றன; நான் இவற்றிலிருந்து தப்ப முயல வேண்டும்’ என்று கருதுகிறது. பிரகிருதியுடன் இணைந்து மயக்கத்தில், ‘நான் சொர்க்கத்திற்குச் சென்று செயல்களின் பலனை அனுபவிப்பேன்; முன்செய்த நன்மை–தீமைச் செயல்களின் வெளிப்பட்ட பலனை இங்கேயே அனுபவிப்பேன்’ என்று எண்ணுகிறது.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights karmic causality and the delusion of personal doership: under the impulse of Prakṛti, pleasure and pain recur as natural opposites, but the ignorant self imagines ‘I alone am attacked’ and constructs plans about enjoying merit in heaven and suffering/experiencing other results here. The teaching points toward seeing these experiences as the unfolding of karma within nature, rather than as a uniquely personal assault.
Vasiṣṭha is instructing a king (addressed in the surrounding prose as ‘nareśvara’) in a reflective, philosophical mode. He describes how an embodied person, bound to Prakṛti, misinterprets the recurring experiences of life (dvandvas) and forms beliefs about where and how karmic fruits will be enjoyed—some in heaven (devaloka), some in the present world—thereby remaining entangled in sorrow and striving.