Shloka 34
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
जले भुवि तथा55काशे नान्यत्रेति विनिश्चय: । स्थान देहवतामासीदित्येवमनुशुश्रुम,पृथ्वी, जल और आकाशमें ही देहधारियोंका निवास है, और कहीं नहीं; यह विद्वानोंका निश्चय है। ऐसा मैंने सुन रक्खा है
jale bhuvi tathākāśe nānyatreti viniścayaḥ | sthānaṃ dehavatām āsīd ity evam anuśuśruma |
வசிஷ்டர் கூறினார்—உடல் கொண்ட உயிர்களின் வாசம் நீரில், பூமியில், ஆகாயத்தில் மட்டுமே; வேறெங்கும் இல்லை என்பது அறிஞர்களின் உறுதியான முடிவு. இதையே நான் மரபாகக் கேட்டு மனத்தில் பதித்தேன்.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse states a traditional, authoritative conclusion: embodied life is situated within the three domains—water, earth, and sky/space—and not beyond them. It emphasizes a bounded cosmological framework and appeals to received tradition as a source of knowledge.
Vasiṣṭha is speaking in an instructive mode, citing what has been handed down (“thus have I heard”) to establish a doctrinal point about where embodied beings reside, grounding his teaching in learned consensus and tradition.