Shloka 54
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
सुस्थेयं क्षुधधारासु निशितासु महीपते । धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभि:
su-stheyaṁ kṣudhā-dhārāsu niśitāsu mahīpate | dhāraṇāsu tu yogasya duḥstheyam akṛtātmabhiḥ pṛthvīpate ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ மன்னா! கத்தி/க்ஷுரத்தின் கூர்மையான முனையிலும் ஒருவர் எளிதில் நின்றுவிடலாம்; ஆனால் உள்ளம் சுத்தமற்றும் கட்டுப்பாடற்றும் உள்ளவர்களுக்கு யோகத்தின் தாரணைகளில் நிலைத்திருப்பது மிகக் கடினம்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External hardships can be borne, but true steadiness in yogic concentration demands an inwardly purified, disciplined mind; without self-mastery (kṛtātman), dhāraṇā becomes extremely difficult.
In the Śānti Parva’s instruction to the king, Bhīṣma emphasizes the rigor of inner spiritual practice, using the razor-edge image to contrast physical endurance with the greater challenge of mental and ethical self-discipline required for yoga.