Shloka 8
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
क्षत्रियातिरथाम्बष्ठा उग्रा वैदेहकास्तथा । श्वपाका: पुल्कसा: स्तेना निषादा: सूतमागधा:
kṣatriyātirathāmbaṣṭhā ugrā vaidehakās tathā | śvapākāḥ pulkasāḥ stenā niṣādāḥ sūtamāgadhāḥ ||
பராசரர் கூறினார்—மன்னனே! க்ஷத்திரியர், அதிரதர், அம்பஷ்டர், உக்ரர், வைதேஹகர்; அதுபோல ச்வபாகர், புல்கசர், ஸ்தேனர், நிஷாதர், சூதர், மாகதர்—இவ்வாறு பெயரிடப்பட்ட குழுக்கள் நான்கு வர்ணங்களின் பரஸ்பர இணைவிலிருந்து, ‘அனுலோம’ மற்றும் ‘விலோம’ எனக் கூறப்படும் இருவகை உறவுகளால், தோன்றியதாகச் சொல்லப்படுகிறது.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharma-style taxonomy: certain named communities are explained as arising from inter-varṇa unions categorized as anuloma (in-order) and viloma (reverse). The underlying teaching is the text’s concern with regulating social identity through lineage and marriage norms.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Parāśara addresses a king and enumerates various groups, framing them as products of different kinds of intermixture among the four varṇas, as part of a broader discourse on social and legal order.