Shloka 10
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा । पितृभ्य: श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च
svādhyāyena maharṣibhyo devebhyo yajñakarmaṇā | pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcaneṇa ca ||
வேத-சாஸ்திரங்களைச் சுவாத்யாயம் செய்வதால் ரிஷிகளுக்கான கடன் தீரும்; யாகக் கிரியைகளால் தேவர்களுக்கான கடன் தீரும்; ஸ்ராத்தமும் தானமும் மூலம் பித்ருகடன் தீரும்; மேலும் மனிதர்களை—சிறப்பாக விருந்தினரை—மரியாதை செய்து சேவை செய்வதால் மனிதக் கடனிலிருந்து விடுதலை கிடைக்கும்.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Human life carries foundational obligations: to sages (through Vedic study), to gods (through yajña and sacred rites), to ancestors (through śrāddha and giving), and to fellow humans/guests (through honor, hospitality, and service). Fulfilling these is presented as a practical framework of dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, the sage Parāśara enumerates the means by which one becomes free of the major ‘debts’ (ṛṇas) that bind a householder—linking learning, ritual, ancestral rites, charity, and hospitality into a single ethical program.