Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
नमो&स्तु शयमानाय शयितायोत्थिताय च । स्थिताय धावमानाय मुण्डाय जटिलाय च,आप समस्त प्राणियोंके भीतर शयन करनेवाले अन्तर्यामी पुरुष हैं। प्रलयकालमें योगनिद्राका आश्रय लेकर सोते और सृष्टिके प्रारम्भकालमें कल्पान्त निद्रासे जागते हैं। आप ब्रह्मरूपसे सर्वत्र स्थित और कालरूपसे सदा दौड़नेवाले हैं। मूँड़ मुँड़ानेवाले संन्यासी और जटाधारी तपस्वी भी आपके ही स्वरूप हैं। आपको नमस्कार है
namo 'stu śayāmānāya śayitāyotthitāya ca | sthitāya dhāvamānāya muṇḍāya jaṭilāya ca ||
(arthānuvādaḥ) tvaṁ sarva-prāṇināṁ hṛdaye śayānaḥ antar-yāmī puruṣaḥ | pralaya-kāle yoga-nidrām āśritya śete, sṛṣṭeḥ prārambhe ca kalpānta-nidrāto jāgarti | tvaṁ brahma-rūpeṇa sarvatra sthitaḥ, kāla-rūpeṇa ca sadā dhāvamānaḥ | muṇḍa-saṁnyāsī ca jaṭā-dhāri-tapasvī ca tavaiva rūpam | tubhyaṁ namaḥ ||
படுத்திருப்பவனே, உறங்குபவனே, எழுபவனே—உமக்கு வணக்கம். நிலைத்திருப்பவனே, இடையறாது ஓடுபவனே—உமக்கு வணக்கம். மொட்டைத்தலையுடைய துறவியாகவும், சடையுடைய தவசியாகவும்—அவ்வடிவங்களிலும் உமக்கு வணக்கம். எல்லா உயிர்களினுள்ளும் உறங்கும் அந்தர்யாமி புருஷன் நீரே. பிரளயத்தில் யோகநித்திரையில் துயில்கிறீர்; படைப்பின் விடியலில் கல்பாந்த நித்திரையிலிருந்து விழிக்கிறீர். பிரம்மமாக எங்கும் நிலைத்து, காலமாக இடையறாது நகர்வீர்—உமக்கு வணக்கம்॥
भीष्म उवाच