Shloka 36
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
शतं सहस्राणि चतुर्दशेह परागतिर्जीवगणस्य दैत्य | आरोहणं तत्कृतमेव विद्धि स्थान तथा नि:सरणं च तेषाम्
śataṁ sahasrāṇi caturdaśeha parāgatir jīvagaṇasya daitya | ārohaṇaṁ tatkṛtam eva viddhi sthānaṁ tathā niḥsaraṇaṁ ca teṣām ||
பீஷ்மர் கூறினார்— ஓ தைத்யா! இவ்வுலகில் உயிர்களின் பராகதி (பிறவிச் சுழற்சியில் அடையும் நிலைகள்) பதினான்கு இலட்சம் என அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. அந்தப் பதினான்கு கரணங்களாலேயே அவர்களின் உயருலோக ஏற்றம் நிகழ்கிறது; அதுபோலவே பல நிலையங்களில் தங்குதல், அந்நிலையங்களில் இருந்து வெளியேறுதல் அல்லது கீழ்வீழ்ச்சி அடைதலும் அவற்றின் சார்பிலேயே நடைபெறுகிறது. ஆகவே, உள்ளுறுப்புகளும் வெளி இந்திரியங்களும் எவ்வாறு நெறிப்படுத்தப்படுகின்றனவோ அதுவே உயிரின் உயர்வு, நிலை, வீழ்ச்சி ஆகியவற்றை நிர்ணயிக்கிறது என்று அறிந்துகொள்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A being’s rise to higher states, stability in a given state, and fall from it are governed by the functioning and moral orientation of the fourteen instruments (five sense-organs, five action-organs, and the inner faculties such as mind and intellect). Hence ethical discipline of these faculties is decisive for one’s destiny.
In Bhīṣma’s instruction during the Śānti Parva, he addresses a Daitya-lord and explains a cosmological-ethical account of how living beings experience many kinds of destinies, emphasizing that these outcomes depend on the operation of the senses and inner faculties.