Shloka 15
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
ध्यानमध्ययन दान सत्य द्वीरार्जवं क्षमा | शौचमाहारत: शुद्धिरिन्द्रियाणां च संयम:
bhīṣma uvāca | dhyānam adhyayanaṁ dānaṁ satyaṁ hrīr ārjavaṁ kṣamā | śaucam āhārataḥ śuddhir indriyāṇāṁ ca saṁyamaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—தியானம், கல்வி (அத்தியயனம்), தானம், சத்தியம், நாணம், நேர்மை, பொறுமை, வெளி-உள் தூய்மை, உணவுத் தூய்மை, புலனடக்கம்—இவையே யோகத்தின் சாதனைகள். இவற்றை வளர்த்தால் சாதகனின் உள்ளொளி பெருகும்; பாவங்கள் அழியும்; உறுதிமொழிகள் நிறைவேறும்; இதயத்தில் மெய்யறிவு விழித்தெழும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yoga is grounded in ethical and purificatory disciplines: meditation, scriptural study, generosity, truthfulness, modest restraint, sincerity, forgiveness, cleanliness, pure diet, and control of the senses. These practices increase inner brilliance, remove sin, and culminate in the rise of true knowledge (vijñāna) in the heart.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma addresses Yudhishthira’s quest for dharma after the war, outlining practical virtues and observances that constitute yogic discipline and lead to inner transformation.