Shloka 173
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
सर्वभूतोपघातश्न॒ फलभावे च संयम: । हमने सुना है कि यदि कर्ममें किसी प्रकारकी त्रुटि हो जानेके कारण वह गुणहीन हो जाय तो भी यदि वह निष्कामभावसे किया जा रहा है तो श्रेष्ठ ही है अर्थात् वह कल्याणकारी ही होता है। निष्कामभावसे किये जानेवाले कर्ममें यदि कुत्ते आदि अपवित्र पशुओंके द्वारा स्पर्श हो जानेसे कोई बाधा भी आ जाय तथापि वह कर्म नष्ट नहीं होता, वह श्रेष्ठठम ही माना जाता है, अतः प्रत्येक कर्ममें फलकी भावना या कामनापर संयम-- नियन्त्रण रखना आवश्यक है
sarvabhūtopaghātaś ca phalabhāve ca saṁyamaḥ |
எல்லா உயிர்களுக்கும் தீங்கு விளைவிப்பதைத் தவிர்க்கும் கட்டுப்பாடும், பலன் பற்றிய ஆசையில் மனக்கட்டுப்பாடும் வேண்டும். நாம் கேட்டதாவது—செயலில் ஏதோ குறை ஏற்பட்டு அது வெளிப்படையாக குணமற்றதாகினும், அது நிஷ்காமமாகச் செய்யப்படின் அது உயர்ந்ததும் நலமளிப்பதும் ஆகும். நிஷ்காமச் செயலில் நாய் முதலிய அசுத்த விலங்குகள் தொடுதலால் தடையுண்டானாலும் அந்தச் செயல் அழிவதில்லை; அது மிகச் சிறந்ததாகவே கருதப்படுகிறது. ஆகவே ஒவ்வொரு செயலும் பலன்-விருப்பத்தின் மீது கட்டுப்பாட்டை வேண்டுகிறது.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
Restrain violence toward all beings and restrain the mind from craving the fruits of action; actions done without selfish desire remain beneficial even if outwardly imperfect.
In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Chūlādhāra instructs the listener on ethical discipline, emphasizing non-injury and detachment from results as the measure of true merit in action.