Shloka 42
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
इदं तु लब्ध्वा संस्थानमात्मानं बहु मन्यसे । सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्
idaṁ tu labdhvā saṁsthānam ātmānaṁ bahu manyase | sarvabhūtabhavaṁ devaṁ brahmāṇam iva śāśvatam ||
இந்த நிலையையும் இந்த உடலையும் பெற்றதால் நீ உன்னை மிகப் பெரியவன் என எண்ணுகிறாய்—அனைத்து உயிர்களுக்கும் மூலமான சாச்வத தேவன் பிரம்மாவைப் போல. ஆனால் இந்த இந்திரப் பதவி ஒருபோதும் அசையாததாகவும் முடிவில்லாக் காலம் நிலைப்பதாகவும் நிரூபிக்கப்படவில்லை—பலர் இதை ஏற்று விட்டு சென்றுள்ளனர். மயக்கமுற்ற புத்தியாலே நீ இதை உன்னுடையது என நினைக்கிறாய்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Power and status are impermanent; pride based on office or bodily circumstance is delusion. One should cultivate humility and discernment, remembering that even the highest positions pass from one holder to another.
Bhishma admonishes a proud ruler (implicitly one who identifies with a high office such as Indra-like lordship), warning that such supremacy is not eternal. He contrasts the hearer’s self-exaltation with Brahmā’s truly cosmic role, to expose the hearer’s mistaken self-importance.