Shloka 16
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
निः:संदिग्धमनीहो वै मुक्त: सर्वपरिग्रहै: । विविक्तचारी लघ्वाशी तपस्वी नियतेन्द्रिय:
niḥsaṃdigdhamanīho vai muktaḥ sarvaparigrahaiḥ | viviktacārī laghvāśī tapasvī niyatendriyaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—சந்தேகமற்றவனாய், அலைபாயும் முயற்சிகளிலிருந்து விடுபட்டவனாய், எல்லாப் பரிக்ரஹங்களையும் (சேர்த்துவைத்தல்-பற்றுதல்) துறந்தவனாய்; தனிமை வாழ்வோன், குறைவாக உண்ணுபவன், தவம் செய்பவன், இந்திரியங்களை அடக்குபவன்—அத்தகையவன் நிலைத்த, அசையாத மனத்தால் நிச்சயமாக பரப்ரஹ்மத்தை அடைகிறான்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation and realization of Brahman come through inner discipline: freedom from doubt, renunciation of grasping (parigraha), seclusion from distractions, moderation in food, austerity, and restraint of the senses—culminating in a steady, controlled mind.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma is advising Yudhishthira about the qualities of a true renunciant/aspirant whose disciplined life and unwavering mind lead to certain attainment of the Supreme.