Shloka 5
Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)
तत्र ध्यानेन संश्लिष्टमेकाग्रं धारयेन्मन: । पिण्डीकृत्येन्द्रियग्राममासीन: काष्ठवन्मुनि:
tatra dhyānena saṁśliṣṭam ekāgraṁ dhārayen manaḥ | piṇḍīkṛtyendriyagrāmam āsīnaḥ kāṣṭhavan muniḥ ||
அங்கே தியானத்துடன் மனத்தை இணைத்து, அதை ஒருமுகமாக நிலைநிறுத்த வேண்டும். புலன்களின் கூட்டத்தையெல்லாம் ஒரே கட்டுப்பாட்டில் சேர்த்து, முனிவன் மரக்கட்டைப் போல அசையாமல் அமர்ந்து, மனத்தை பரமாத்ம தியானத்தில் நிலைநிறுத்த வேண்டும்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches meditative discipline: choose the proper inner condition, restrain and gather the senses, sit perfectly still, and sustain a one-pointed mind absorbed in contemplation. Ethical force lies in self-mastery—freedom from sensory scattering is presented as the foundation for higher insight.
Bhīṣma, instructing on dharma and the means to peace, gives practical guidance for a seeker of meditation-yoga: how to seat oneself, withdraw the senses, and stabilize the mind so that contemplation of the Supreme (as implied by the surrounding passage) becomes possible.