Shloka 10
Jāpakānāṃ Gatiḥ — The Destinies of Japa-Practitioners (Śānti Parva 12.190)
सभी उपायोंसे लोभ और क्रोधको जीतना चाहिये। यही ज्ञानोंमें पवित्र ज्ञान है और यही आत्मसंयम है ।। वार्यो सर्वात्मना तौ हि श्रेयोघातार्थमुच्छितौ । नित्यं क्रोधाच्छियं रक्षेत् तपो रक्षेच्च मत्सरात्
sarvaiḥ upāyaiḥ lobhaṁ ca krodhaṁ ca jetavyam | etad eva jñāneṣu pavitraṁ jñānam etad evātmasaṁyamaḥ || vāryau sarvātmanā tau hi śreyoghātārtham ucchitau | nityaṁ krodhāc chriyaṁ rakṣet tapo rakṣec ca matsarāt ||
பரத்வாஜர் கூறினார்—எல்லா வழிகளாலும் லோபமும் கோபமும் வெல்லப்பட வேண்டும். எல்லா ஞானங்களிலும் இதுவே மிகப் புனிதமான ஞானம்; இதுவே ஆத்மசம்யமம். உண்மையில் இவ்விரண்டும்—லோபமும் கோபமும்—உயர்ந்த நன்மையைத் தகர்க்க எழுகின்றன; ஆகவே முழு உள்ளத்தோடு அவற்றைத் தள்ள வேண்டும். எனவே கோபத்திலிருந்து ஸ்ரீ (செல்வம்/சிறப்பு) காக்கப்பட வேண்டும்; பொறாமையிலிருந்து தவம் காக்கப்பட வேண்டும்.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that conquering greed (lobha) and anger (krodha) is the essence of pure knowledge and genuine self-restraint; these inner enemies destroy one’s highest good, so one must guard prosperity from anger and guard austerity from envy.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bharadvāja delivers a concise ethical maxim, identifying greed and anger as primary obstacles to welfare and spiritual discipline, and prescribing vigilant inner protection against them.