Shloka 283
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
आशभ्यन्तरं भयं राजन् सद्यो मूलानि कृन्तति । भीतरी भय दूर करके संघकी रक्षा करनी चाहिये। यदि संघमें एकता बनी रहे तो बाहरका भय उसके लिये नि:सार है (वह उसका कुछ भी बिगाड़ नहीं सकता)। राजन! भीतरका भय तत्काल ही संघराज्यकी जड़ काट डालता है
āśābhyantaraṁ bhayaṁ rājan sadyo mūlāni kṛntati |
பீஷ்மர் கூறினார்—அரசே, உள்ளிருந்து எழும் அச்சம்—அவநம்பிக்கை, குழுபேதம், உள்கலக்கம்—உடனே அரசின் வேர்களை வெட்டிவிடும். ஆகவே உள்அச்சத்தை அகற்றி சங்கத்தைப் பாதுகாக்க வேண்டும். சங்கத்தில் ஒற்றுமை நிலைத்தால் வெளிப்புற அச்சம் பலனற்றதாகும்; அது எதையும் சேதப்படுத்த இயலாது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Internal fear—manifesting as mistrust, division, and insecurity—destroys a community’s foundations faster than any external enemy. The ruler should therefore secure unity and remove causes of inner panic; with cohesion intact, outside threats lose their power.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma counsels King Yudhishthira on governance. Here he emphasizes that the gravest danger to a realm or confederation is internal fracture; preserving solidarity is presented as the primary defense.