Shloka 52
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
सदृशं पण्डितस्यै तदीषादन्तेन दन्तिना । यदेको रमते<रण्येष्वारण्ये नैव तुष्यति
sadṛśaṃ paṇḍitasya etad īṣādantena dantinā | yad eko ramate 'raṇyeṣv āraṇye naiva tuṣyati ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஒரு பண்டிதனுக்குத் தகுவது இதுவே: அவன் காடுகளில் தனியாகச் சுற்றி மகிழ வேண்டும்; உழவுக் கருவியின் முனை போன்ற பெரும் தந்தங்கள் கொண்ட காட்டுயானையுடனும் அஞ்சாது இணைந்து நடக்க வேண்டும்; மேலும் காட்டே தரும் இலை, மலர், கனி, வேர் ஆகியவற்றால் திருப்தியடைந்து—வனவாழ்க்கைக்கு அப்பால் எதையும் ஆசைப்படக் கூடாது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Wisdom is shown by independence from comforts and social dependence: the learned person can live alone in the forest, accept simple natural food, and remain free from craving—content with minimal needs and steady in self-control.
In Shanti Parva, Bhishma instructs on dharma and the ideals of restraint and renunciation. Here he describes the conduct suitable for a true paṇḍita: solitary forest-dwelling, unafraid even among wild creatures, and satisfied with what nature offers.