Shloka 23
ईदृशो लोकथधर्मो<यं धात्रा निर्दिष्ट उच्यते । विनाश: सर्वभूतानां कालपर्यायमागत:
īdṛśo lokadharmo 'yaṃ dhātrā nirdiṣṭa ucyate | vināśaḥ sarvabhūtānāṃ kālaparyāyam āgataḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்— நண்பர்களே! மானுட உலகின் நியதி இதுவே; இதை விதாதா (பிரம்மா) தாமே நிர்ணயித்தார் என்று சொல்லப்படுகிறது. ஆகவே காலத்தின் சுழற்சியில் ஒருநாள் எல்லா உயிர்களுக்கும் அழிவின் நேரம் தவிர்க்க முடியாமல் வந்து சேர்கிறது.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the inevitability of mortality: the world’s order (lokadharma) is such that, as ordained by the Creator, time (kāla) eventually brings destruction to all beings. It frames death not as an anomaly but as a universal rule.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra in the Shalya Parva war setting, pauses to state a reflective principle: amid the devastation of battle, the coming of death is presented as the natural, time-driven course decreed by the cosmic order.