Shloka 18
तौ हि संजय दुःखार्तो विज्ञाप्यौ वचनाद्धि मे । इष्टं भृत्या भृता: सम्यग् भू: प्रशास्ता ससागरा
tau hi sañjaya duḥkhārto vijñāpyau vacanād dhi me | iṣṭaṃ bhṛtyā bhṛtāḥ samyag bhūḥ praśāstā sasāgarā ||
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ சஞ்சயா, என் மரணச் செய்தியை கேட்டால் அந்தத் தாய்-தந்தை நிச்சயமாகத் துயரால் வாடுவார்கள். ஆகவே என் சொல்லின்படி அவர்களிடம் அறிவி: நான் விதிப்படி யாகங்களைச் செய்தேன்; சார்ந்தவர்களை முறையாகப் பேணினேன்; கடலால் சூழப்பட்ட பூமியை நன்றாக ஆட்சி செய்தேன்.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid the certainty of death in war, one’s moral accounting is framed through dharma: performing prescribed rites, protecting dependents, and ruling justly. The verse presents ethical kingship and responsibility to others as the measure of a life’s worth.
The speaker anticipates that his parents will be devastated upon hearing of his death and instructs Sanjaya to deliver a consoling report: that he fulfilled sacrificial duties, cared for those under his protection, and governed the realm properly to its farthest limits.