Shloka 13
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
उवाच चैन संरब्धं शमयन्निव केशव: । आत्मवद्धिमित्रवृद्धिर्मित्रमित्रोदपस्तथा
uvāca cainaṃ saṃrabdhaṃ śamayann iva keśavaḥ | ātmavaddhi mitravṛddhir mitramitrodapās tathā
சஞ்சயன் கூறினான்—கோபத்தில் கொதித்த அவனை அமைதிப்படுத்துவது போல கேசவன் நல்வாக்கு உரைத்தான். அவர் அறிவுறுத்தினார்—‘பிறரை உன்னைப் போலவே எண்ணு; நட்பை வளர்த்து; நண்பனும் பகைவனும் என இருவரிடமும் சமநிலை கொண்டு கட்டுப்பாட்டை கடைப்பிடி.’
संजय उवाच
Educational Q&A
Keśava’s counsel emphasizes self-restraint and ethical vision: see others ‘as oneself’ (ātmavat), cultivate friendship, and maintain an even-minded attitude that does not let anger or partiality govern one’s conduct—even amid conflict.
Sañjaya reports that Keśava addresses someone who is in a heated, angry state, speaking in a manner meant to pacify him and redirect his mind toward calm judgment, impartiality, and dharmic conduct.