Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57

राजन! रणभूमिमें उस गदाकी चोट खाकर भीमसेनके मस्तकसे रक्तकी धारा बह चली और वे मदकी धारा बहानेवाले गजराजके समान अधिक शोभा पाने लगे ।। ततो गदां वीरहणीमयोमयीं प्रगृह् वज्ाशनितुल्यनि:स्वनाम्‌ । अताडयच्छत्रुममित्रकर्षणो बलेन विक्रम्य धनंजयाग्रज:,तदनन्तर अर्जुनके बड़े भाई शत्रुसूदन भीमसेनने बलपूर्वक पराक्रम प्रकट करके वज्र और अशनिके तुल्य महान्‌ शब्द करनेवाली वीरविनाशिनी लोहमयी गदा हाथमें लेकर उसके द्वारा अपने शत्रुपर प्रहार किया

sañjaya uvāca |

rājan raṇabhūmau tasya gadā-prahāreṇa bhīmasenasya mastakāt raktadhārā prasasāra, sa ca mada-dhārā-prasravaṇa-gajarāja iva bhūyo 'pi śobhām avāpa ||

tato gadāṃ vīrahaṇīm ayomayīṃ pragṛhya vajrāśani-tulya-niḥsvanām |

atāḍayac chatrum amitra-karṣaṇo balena vikramya dhanañjayāgrajaḥ ||

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, போர்க்களத்தில் அந்தக் கதையின் அடியால் பீமசேனனின் தலையிலிருந்து இரத்தம் ஓடத் தொடங்கியது; ஆனாலும் மதநீர் வழியும் யானை அரசனைப் போல அவன் மேலும் அழகுறத் தோன்றினான். பின்னர் தனஞ்சயனின் மூத்த சகோதரன், பகைவரை அழிப்பவன் பீமசேனன், வலிமையுடன் வீரத்தை வெளிப்படுத்தி, இடியும் மின்னலும் போன்ற பேரொலியெழுப்பும், வீரரை வீழ்த்தும் இரும்புக் கதையைப் பற்றிக் கொண்டு, அதனால் தன் பகைவனைத் தாக்கினான்.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरहणीम्hero-slaying
वीरहणीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीरहणी
FormFeminine, Accusative, Singular
अयोमयीम्made of iron
अयोमयीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअयोमयी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रगृह्यhaving seized, taking up
प्रगृह्य:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्having a sound like thunderbolt and lightning
वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्र-आशनि-तुल्य-निःस्वना
FormFeminine, Accusative, Singular
अताडयत्struck, smote
अताडयत्:
TypeVerb
Rootतड्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्रकर्षणःfoe-subduing (one who drags down enemies)
अमित्रकर्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमित्रकर्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
बलेनwith strength
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
विक्रम्यhaving advanced/stridden forth; showing prowess
विक्रम्य:
TypeVerb
Rootक्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
धनंजयाग्रजःthe elder brother of Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयाग्रजः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय-अग्रज
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
B
Bhimasena (Bhima)
D
Dhananjaya (Arjuna)
G
Gada (mace)
V
Vajra
A
Ashani
R
Ranabhumi (battlefield)