Shloka 64
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
कदलीवनभूयिष्ठ दृष्टिकान्तं मनोहरम् । वाय्वम्बुनफलपणदिर्दन्तोलूखलिकैरपि
kadalīvanabhūyiṣṭhaṁ dṛṣṭikāntaṁ manoharam | vāyv-ambuna-phalapaṇādir dantolūkhalikair api ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்தத் தீர்த்தம் வாழைத் தோப்புகள் மிகுதியாகக் கொண்டது; பார்வைக்கு இனிமை தரும், மனதை மயக்கும் அழகுடையது. அங்கு பல வானப்ரஸ்த முனிவர்கள் இருந்தனர்; அவர்கள் காற்று, நீர், பழம், இலை ஆகியவற்றால் வாழ்ந்தனர்; சிலர் பற்களையே உலக்கையாகக் கொண்டு, கல்லில் உடைத்த பழங்களை உண்டனர்।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage elevates tīrtha-life as a model of restraint and non-violence: a place where people and ascetics live with minimal dependence (air, water, fruits, leaves), cultivate Vedic study, and practice dharma through simplicity, self-control, and ahimsā.
Vaiśampāyana describes a beautiful Sarasvatī tīrtha—especially rich in banana groves—crowded with austere vānaprastha sages. The broader episode frames Baladeva’s arrival at Saptasārasvata, renowned for brāhmaṇa settlements, Vedic chanting, abundant wildlife, and the famed austerities of the siddha sage Maṅkaṇaka.