Mahabharata 2.9.10 — Sabha Parva, Adhyaya 9, Shloka 10
वारुणी सभा — Varuṇa’s Divine Assembly
Nārada’s Description
पाणिमान् कुण्डधारश्न बलवान् पृथिवीपते । प्रहादो मूषिकादश्व॒ तथैव जनमेजय:
nāradā uvāca | pāṇimān kuṇḍadhāraś ca balavān pṛthivīpate | prahrādo mūṣikādaś ca tathaiva janamejayaḥ ||
நாரதர் கூறினார்—ஓ பூமியின் அதிபதியே! பாணிமான், குண்டதாரன், பலவான், பிரஹ்லாதன், மூஷிகாதன், ஜனமேஜயன் முதலிய நாகர்களும் அங்கே उपस्थितிருப்பர். கொடிகள், வட்டங்கள், மற்றும் பனைகள் (பணங்கள்) கொண்டு ஒளிவீசி அவர்கள் அந்தச் சபையின் அழகை உயர்த்துவர். அங்கே மகாநாகனாகிய பகவான் அனந்தன் (சேஷன்) கூட இருப்பார்; அவரைக் கண்டவுடன் நீரின் அதிபதி வருணன் ஆசனமுதலியவற்றை அளித்து மரியாதையுடன் வழிபடுவான். வாசுகி முதலிய நாகர்கள் அனைவரும் கைகூப்பி அவர் முன் நிற்பர்; சேஷனின் ஆணை பெற்ற பின் தகுந்த ஆசனங்களில் அமர்ந்து சபையின் சிறப்பை வளர்ப்பர். யுதிஷ்டிரா! இவர்கள் மற்றும் இன்னும் பல நாகர்கள் அந்தச் சபையில் துன்பமின்றி மகாத்மா வருணனை வழிபடுகின்றனர்.
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic social order in a royal/divine court: greatness is met with proper honor (satkāra), juniors show humility (folded hands), and even powerful beings act within a hierarchy—taking seats only by the command of the foremost (Śeṣa).
Nārada is listing notable Nāgas who are present in Varuṇa’s splendid assembly. The wider description portrays their orderly attendance and worship, and Varuṇa’s respectful reception of Ananta/Śeṣa, with other Nāgas like Vāsuki standing reverently and seating themselves appropriately.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.