Next Verse

Shloka 1

याज्ञसेनी-प्रश्नः

Draupadī’s Question in the Assembly

औपनआक्ात छा 2 - प्राचीनकालमें प्रचलित एक सिक्का, जो एक कर्ष अथवा सोलह मासे सोनेका बना होता था। द्विषष्टितमो5 ध्याय: धृतराष्ट्रको विदुरकी चेतावनी वैशम्पायन उवाच एवं प्रवर्तिते द्यूते घोरे सर्वापहारिणि | सर्वसंशयनिर्मोक्ता विदुरो वाक्यमब्रवीत्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इस प्रकार जब सर्वस्वका अपहरण करनेवाली वह भयानक द्यूतक्रीड़ा चल रही थी, उसी समय समस्त संशयोंका निवारण करनेवाले विदुरजी बोल उठे

Vaiśampāyana uvāca: evaṁ pravartite dyūte ghore sarvā-pahāriṇi | sarva-saṁśaya-nirmoktā viduro vākyam abravīt ||

வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ ஜனமேஜயா! அனைத்தையும் பறிக்கும் அந்தக் கொடிய சூதாட்டம் நடைபெற்று கொண்டிருந்த வேளையில், எல்லாச் சந்தேகங்களையும் நீக்கும் விதுரர் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தார்।

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
प्रवर्तितेwhen (it was) set in motion/ongoing
प्रवर्तिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवर्तित
FormNeuter, Locative, Singular
द्यूतेin the gambling (game)
द्यूते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्यूत
FormNeuter, Locative, Singular
घोरेterrible
घोरे:
TypeAdjective
Rootघोर
FormNeuter, Locative, Singular
सर्वापहारिणिtaking away everything
सर्वापहारिणि:
TypeAdjective
Rootसर्वापहारिन्
FormNeuter, Locative, Singular
सर्वसंशयनिर्मोक्ताremover of all doubts
सर्वसंशयनिर्मोक्ता:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वसंशयनिर्मोक्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्spoke/said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
V
Vidura
D
dyūta (dice-game)

Educational Q&A

The verse frames gambling as a morally ruinous force that can confiscate one’s entire life-situation; it also elevates wise counsel (Vidura) as the means to cut through confusion and restore ethical clarity.

As the catastrophic dice match is underway, the narrator signals a turning point: Vidura—known for clear-sighted judgment—intervenes and begins to speak, preparing to warn and advise amid the unfolding injustice.