Shloka 42
अर्जुनस्योत्तरदिग्विजयः
Arjuna’s Northern Conquests and Tribute Collection
(सहदेव उवाच यत् कृतं पुरुषव्यात्र मम पित्रा जनार्दन | तत् ते हृदि महाबाहो न कार्य पुरुषोत्तम ।।
sahadeva uvāca |
yat kṛtaṃ puruṣavyāghra mama pitrā janārdana |
tat te hṛdi mahābāho na kārya puruṣottama ||
tvāṃ prapanno 'smi govinda prasāda kuru me prabho |
pitur icchāmi saṃskāraṃ kartuṃ devakīnandana ||
tvatto 'bhyanujñāṃ samprāpya bhīmasenāt tathārjunāt |
nirbhayo vicarīṣyāmi yathākāmaṃ yathāsukham ||
vaśiṣṭha uvāca (vaiśaṃpāyana uvāca) |
evaṃ vijñāpyamānasya sahadevasya māriṣa |
prahṛṣṭo devakīputraḥ pāṇḍavī ca mahārathau ||
kriyatāṃ saṃskriyā rājan pituṣ ta iti cābruvan |
tac chrutvā vāsudevasya pārthayoś ca sa māgadhaḥ |
praviśya nagaraṃ tūrṇaṃ saha mantribhir apy uta |
citāṃ candanakāṣṭhaiś ca kāleyasaralaiḥ tathā |
kālāgurusu-gandhaiś ca tailaiś ca vividhair api |
ghṛtadhārākṣataiś caiva sumanobhiś ca māgadhaṃ |
samantād avakīryanta dahantaṃ magadhādhipam |
udakaṃ tasya cakre 'tha sahadevaḥ sahānujaḥ |
kṛtvā pituḥ svargagatiṃ niryayau yatra keśavaḥ |
pāṇḍavau ca mahābhāgau bhīmasenārjunāv ubhau |
sa prahṛṣṭaḥ prāñjali bhūtvā vijñāpayat mādhavam |
sahadeva uvāca |
ime ratnāni bhūrīṇi go-ajāvima-hiṣādayaḥ |
hastino 'śvāś ca govinda vāsāṃsi vividhāni ca |
dīyatāṃ dharmarājāya yathā vā manyate bhavān ||
bhayārtāya tataḥ tasmai kṛṣṇo dattvābhayaṃ tadā |
ādade 'sya mahārhāṇi ratnāni puruṣottamaḥ ||
சகதேவன் கூறினான்— “மனிதர்களில் புலியே, ஜனார்த்தனனே! மகாபாகு புருஷோத்தமனே! என் தந்தை செய்த குற்றத்தை உங்கள் உள்ளத்தில் வைத்துக் கொள்ளாதீர்; அதை நீக்கி அருள்வீர். கோவிந்தா! நான் உம்மிடம் சரணடைந்தேன்; ஆண்டவனே, என்மேல் அருள் புரிவீர். தேவகீநந்தனனே! என் தந்தையின் இறுதிச்சடங்குகளைச் செய்ய விரும்புகிறேன். உங்களிடமும், பீமசேனனிடமும், அர்ஜுனனிடமும் அனுமதி பெற்று, நான் இந்தக் கடமையை அச்சமின்றி நிறைவேற்றுவேன்; பின்னர் உங்கள் அருளால் விருப்பத்திற்கேற்ப அமைதியுடன் சுகமாக வாழ்வேன்.” வைசம்பாயனர் சொன்னார்—ஜனமேஜயா! இவ்வாறு சகதேவன் விண்ணப்பித்தபோது, தேவகீபுத்திரன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனும், மகாரதர்கள் பீமனும் அர்ஜுனனும் மகிழ்ந்தனர். அவர்கள் ஒரே குரலில்—“அரசே, உன் தந்தையின் சடங்குகளைச் செய்” என்று கூறினர். வாசுதேவனும் இரு பார்த்தர்களும் கூறியதை கேட்ட மகத இளவரசன் அமைச்சர்களுடன் விரைந்து நகரில் புகுந்தான். சந்தனம், தேவதாரு, குங்குமப்பூ-கேசரம், கரிய அகுரு போன்ற நறுமண மரங்களால் சிதை அமைத்து மகதாதிபதியின் உடலை அதில் வைத்தான். எரியும் போது பலவகை நறுமண எண்ணெய்களும் நெய் தாரைகளும் ஊற்றப்பட்டன; எல்லாத் திசைகளிலும் அக்ஷதமும் மலர்களும் தூவப்பட்டன. தகனம் முடிந்தபின் சகதேவன் தன் இளைய சகோதரனுடன் தந்தைக்காக நீர்க்கடன் (ஜலாஞ்சலி) செய்தான். பரலோகச் சடங்குகளை நிறைவேற்றி, கேசவனும் பீமசேனன், அர்ஜுனன் ஆகியோர் இருந்த இடத்திற்குச் சென்று, கைகூப்பி மாதவனை நோக்கி கூறினான்— “பிரபுவே! இங்கே பல ரத்தினங்கள், மாடுகள், ஆடுகள், செம்மறியாடுகள், எருமைகள் முதலியன, யானைகள், குதிரைகள், பலவகை ஆடைகள்—உங்கள் சேவைக்காக அர்ப்பணம். கோவிந்தா! இவற்றை தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரனுக்குக் கொடுங்கள்; அல்லது உமக்கு விருப்பமானபடி எனக்கு ஆணையிடுங்கள்.” அப்போது அச்சத்தால் கலங்கிய அவனுக்கு புருஷோத்தமன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் அபயம் அளித்து, அவன் கொண்டு வந்த விலைமதிப்பற்ற ரத்தினங்களை ஏற்றுக் கொண்டான்.
सहदेव उवाच
Educational Q&A
Even after conflict, dharma requires restraint and reconciliation: one should not cling to resentment, should honor the dead with proper rites, and should seek/offer protection (abhaya) to restore social order. Sahadeva models humility and responsibility by requesting forgiveness for his father’s wrongdoing and prioritizing funeral duty over triumph.
Sahadeva approaches Kṛṣṇa, Bhīma, and Arjuna, asking them not to hold his father’s offense against him and requesting permission to perform his father’s cremation. They consent. The Magadhan prince arranges an elaborate cremation with fragrant woods, oils, ghee, rice, and flowers, then offers water-oblations. Afterwards Sahadeva returns, offers wealth and livestock, and Kṛṣṇa grants him safety and accepts the precious gifts.