Shloka 6
मन्दासुभिश्वैव गतासुभिश्न नराश्ननागैश्न रथैश्व मर्दितै: । मन्दांशुभिश्चैव मही महाहवे नूनं यथा वैतरणीव भाति
mandāsubhiś caiva gatāsubhiś ca narāśvanāgaiś ca rathaiś ca marditaiḥ | mandāṃśubhiś caiva mahī mahāhave nūnaṃ yathā vaitaraṇīva bhāti ||
சல்யன் கூறினான்—வீர அரசே, பார். மனிதர், குதிரை, யானை, ரதம் ஆகியவற்றால் மிதிக்கப்பட்டு நொறுங்கிய இந்தப் போர்க்களம், எங்கோ மந்த மூச்சுடன் கிடப்பவர்களாலும் எங்கோ உயிர் நீங்கிய உடல்களாலும் நிரம்பி, மிகக் கொடூரமாகத் தோன்றுகிறது. இந்தப் பெரும்போரில் பூமியின் ஒளி மங்கியுள்ளது; அது நிச்சயமாக வைதரணியைப் போல—மரணத்தின் காட்சிபோல்—புலப்படுகிறது.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even when fought under kṣatriya norms, battle produces a landscape of suffering where the living and the dead lie together. By likening the field to the Vaitaraṇī, Śalya highlights how violence can make the world resemble a threshold of hell, urging sober reflection on the cost of conflict.
Śalya points out to the king the horrific state of the battlefield—men, horses, elephants, and chariots lie crushed; some are barely breathing while others are dead. The ground’s splendor is ‘dimmed’ by carnage, and the scene is compared to the Vaitaraṇī, emphasizing the battle’s dreadful intensity.