Shloka 52
तुम्बुरुप्रमुखा राजन् गन्धर्वाश्व यतोर्डर्जुन: । प्राधेया: सहमौनेया गन्धर्वाप्सरसां गणा:
tumburupramukhā rājan gandharvāś ca yato ’rjunaḥ | prādeyāḥ sahamauneyā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! தும்புரு தலைமையிலான கந்தர்வர்களும், ‘பிராதேயர்’ என அழைக்கப்பட்டவர்களும், ‘மௌனி’ முனியிலிருந்து பிறந்தவர்களும் ஆகிய கந்தர்வ-அப்சரஸ்களின் கூட்டங்களும் அர்ஜுனன் பக்கமே சேர்ந்தன.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a recurring Mahābhārata ethic: dharma is not merely human opinion but a cosmic principle. The alignment of Gandharvas and Apsarases with Arjuna functions as a narrative sign that the righteous cause attracts higher, unseen support.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that celestial groups—Gandharvas led by Tumburu, along with the Prādeyas and the Mauneya-descended Gandharvas and hosts of Apsarases—are on Arjuna’s side, indicating supernatural presence and moral backing in the war context.