Shloka 5
चर्मवर्म भ्रमोपेतां रथोडुपसमाकुलाम् । जयैषिणां च सुतरां भीरूणां च सुदुस्तराम्
carmavarma bhramopetāṁ rathoḍupasamākulām | jayaiṣiṇāṁ ca sutarāṁ bhīrūṇāṁ ca sudustarām ||
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தப் போர்க்களம் கேடயங்களும் கவசங்களும் சுழலும் குழப்பத்தால் நிரம்பி, தேர்கள் படகுகள் போலக் குவிந்து நெருக்கமாக இருந்தது. வெற்றியை நாடுவோர்க்கு அது கடக்கத்தக்கதாக இருந்தாலும், அஞ்சுவோர்க்கு அது மிகக் கடக்க முடியாததாக இருந்தது.
संजय उवाच
Educational Q&A
The same ordeal tests people differently: resolve and a victory-oriented mind can find a way through chaos, while fear magnifies obstacles and makes the path seem nearly impassable—an ethical reminder that courage and steadiness are essential in kṣatriya duty.
Sañjaya describes the battlefield’s turmoil: shields and armor create a dizzying confusion, and the mass of chariots is likened to a fleet of boats, conveying how difficult it is to move and survive amid the press of war.